توصيه مطلب
۰
 
درباره هنر تاریخی "پنجکنت" تاجیکستان
 

درباره هنر تاریخی "پنجکنت" تاجیکستان
 

ايراس؛ «هنر تاریخی پنجکنت» نام کتابی به قلم الکساندر بلینسکی، باستانشناس روسی است که با ترجمه عباسعلی عزتی منتشر شده است. در این کتاب نقاشیها و پیکرتراشیهای مکشوف از شهر تاریخی پنجکنت تاجیکستان معرفی و تحلیل شدهاند. این کتاب با وجود اهمیت بسیار بالایی که در حوزه پژوهش هنر قدیم ایران بهویژه نقاشی دوره ساسانی دارد، تاکنون در ایران منتشر نشده بود. 
 
پنجکنت نام شهری در شمال تاجیکستان در سمت راست رودخانه زرافشان و ۶۰ کیلومتری شرق سمرقند است. شهر پنجکنت از مراکز عمده فرهنگ و تمدن در آسیای میانه و مورد توجه باستانشناسان فعال در این مناطق بود. نزدیکی پنجکنت به دو شهر سمرقند و کوروشکده یا استروشن، که به دست کوروش بنا شده، عامل دیگر توجه شرقشناسان به پنجکنت است.

هنر تاریخی پنجکنت چهار فصل دارد که به ترتیب عبارتند از «برسی آثار یادمانی هنر پنجکنت»، «ویژگیهای فنی و زیبایی شناختی آثار هنری پنجکنت»، «موضوعات هنر تجسمی پنجکنت» و «خاستگاه و رابطه آثار هنری پنجکنت با هنر نواحی دیگر آسیای میانه و کشورهای خارجی».

ویژگی بارز آثار هنری کشف شده در شهر قدیمی پنجکنت، تاریخی بودن آنها و رابطه ساختاریشان با معماری است. نویسنده در این کتاب تلاش میکند به بررسی کلی و تفسیر آثار هنری کشف شده در یکی از شهرهای قدیمی آسیای میانه به نام پنجکنت بپردازد. پنجکنت نام شهری در شمال تاجیکستان است که در ۶۰ کیلومتری شرق سمرقند واقع شده.

مطالعه نظاممند شهر قدیمی پنجکنت از سال ۱۹۴۶ با اعزام هیات مشترکی از انستیتو باستانشناسی آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی، انستیتو تاریخ آکادمی علوم جمهوری شوروی تاجیکستان و موزه آرمیتاژ به سرپرستی یاکوبفسکی آغاز شد. نویسنده این کتاب، بلینسکی از سال ۱۹۴۷ در حفاریهای پنجکنت شرکت جست و در سال ۱۹۵۴ به ریاست هیات اعزامی منصوب شد.

نکته مهم و اساسی در این است که بلينسکی برای تحلیل نقاشیها به منابعی چون شاهنامه رجوع میکند. جالب است که یکی از نکات مهم در این نقاشیها حضور زنان در بیشتر صحنههای بزم و رزم است. در یک صحنه زن جوانی در نبرد تن به تن دیده میشود که به تنهایی با مردی میجنگد و در صحنهای دیگر زنی با شمشیر آخته تصویر شده است. بلنیتسکی نقش زنان در این صحنهها را با نقش گردآفرید در شاهنامه سنجیده است. همچنین او بر اساس شواهد و قراین و البته اشراف کاملی که به این نقاشیها و متن شاهنامه دارد، یکی از تصویرها را به رستم نسبت میدهد و در واقع کهنترین نقش رستم این پهلوان اساطیری ایرانی در آثار بهدست آمده از شهر پنجکنت مشاهده میشود.

«هنر تاریخی پنجکنت» نوشته الکساندر بلینسکی را موسسه تالیف، ترجمه و نشر آثار هنری (متن) وابسته به فرهنگستان هنر با ترجمه عباس علی عزتی، در ۱۸۰ صفحه و بهای ۹ هزار و ۵۰۰ تومان در دسترس علاقهمندان قرار داده است. ۶۳ صفحه از این کتاب تصاویر رنگی از آثار به جای مانده از هنر پنجکنت است.
۱۳۹۱/۰۴/۱۴ 

منبع: ايبنا

انتهاي پيام/

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 31736