توصيه مطلب
۰
 
از تنش‌های مرزی تا اعتراضات ضد دولتی
قرقیزستان در سالی که گذشت
 

قرقیزستان از جمله کشورهای مهم منطقه آسیای مرکزی است که طی یک سال گذشته تحولات مهمی را در عرصه داخلی و خارجی از سر گذرانده است. در این گزارش به مهمترین رویدادهای این کشور طی یک سال گذشته پرداخته شده است.
قرقیزستان در سالی که گذشت
 
ایراس؛ قرقیزستان از جمله کشورهای مهم منطقه آسیای مرکزی است که طی یک سال گذشته تحولات مهمی را در عرصه داخلی و خارجی از سر گذرانده است. در این گزارش به مهمترین رویدادهای این کشور طی یک سال گذشته پرداخته شده است.


گسترش اعتراضات به معدن طلای "کومتار" 

اعتراض برای ملی شدن معدن طلای کومتار واقع در استان "ایسیک کول" از چالشهای مهم دولت قرقیزستان در سال گذشته بود. این معدن متعلق به شرکت کانادایی "Centerra Gold" است اما قرقیزستان ۳۳ درصد سهام آن را خریداری کرده است. اعتراضات ضد دولتی برای ملی کردن این معدن از چند سال گذشته شروع شدهT، که طی سال گذشته در ماه های آوریل، مه و اکتبر به اوج رسید. اعتراضات علیه فعالیت های این معدن در دو بخش محلی و ملی انجام میشود. در ماه آوریل ۲۰۱۳ صدها نفر از مردم بیشکک با حضور در خیابان ها خواستار ملی شدن معدن کومتار شدند. معترضان همچنین خواستار استعفای دولت و آزاد شدن ۳ نماینده مخالف دولت و حامی معترضان شدند. این درحالی است که مردم محلی نیز طی سال گذشته تظاهرات گسترده ای نسبت به فعالیت های این معدن سازمان دهی کردند که به درگیری با پلیس و نیروهای امنیتی نیز کشیده شد.

در ماه مه بعد از درگیری میان مردم محلی "بارسکون" و پلیس که منجر به مجروح شدن و بازداشت ده ها نفر شد و عملیات کار در معدن طلای کومتار را مختل کرد، دولت قرقیزستان به مدت چند ماه در منطقه وضعیت فوق العاده اعلام کرد.
مردم محلی ساکن اطراف این معدن طلا از این شرکت کانادایی مطالبات گوناگونی دارند که می توان به جاده سازی، ساختن مهد کودک، دادن وام های طولانی مدت، تولید مشاغل بیشتر و خرید تجهیزات برای بیمارستان های محلی و همچنین مسائل زیست محیطی اشاره کرد. 


بسته شدن پایگاه نظامی ماناس 

پارلمان قرقیزستان در ژوئن ۲۰۱۳ تاریخ خروج کامل نیروهای نظامی آمریکا از ماناس را ۱۴ جولای ۲۰۱۴ تعیین کرد. این از مهمترین مصوبه های پارلمان قرقیزستان طی
قرقیزستان علاوه بر تاجیکستان با ازبکستان نیز دارای اختلافات مرزی بسیار گسترده ای است. این مساله به علت حضور اقلیت ازبک تبار در جنوب قرقیزستان بر وخامت اوضاع افزوده است.
یک سال گذشته بود که به حضور ۱۳ ساله نیروهای نظامی ارتش آمریکا در خاک این کشور خاتمه میدهد.

به دنبال این رای، ارتش آمریکا از نوامبر گذشته عملیات خروج بخشی از تجهیزات و نیروهای نظامی خود را از پایگاه نظامی ماناس آغاز کرده و قرار است تا جولای سال جاری همه نیروها و تجهیزات خود را از خاک قرقیزستان خارج کند. 


تنش های مرزی میان قرقیزستان-تاجیکستان 

مرزهای قرقیزستان و تاجیکستان از زمان استقلال به علت اختلافات ارضی و ادعای هر دو کشور بر سر مناطقی در خاک کشور دیگر همواره پرتنش بوده و درگیری های زیادی را به خود دیده است.

در ماه سپتامبر دولت بیشکک از بازداشت چهار تبعه تاجیک خبر داد که حامل سلاح و مواد منفجره بوده و با عبور غیرقانونی از مرز قصد داشتند در خاک قرقیزستان دست به عملیات خرابکاری بزنند. این اقدام یک ماه پس از آن صورت گرفت که اعضای یک خانواده تاجیک در یک روستای مورد اختلاف میان دو کشور به طرز مشکوکی به قتل رسیدند.

طی ماه های گذشته نیز درگیری های خونباری در مرز ۲ کشور اتفاق افتاده است. در ماه ژانویه ۲۰۱۴ مقامات بیشکک از تبادل آتش میان مرزبانان و مجروح شدن یک نیروی گارد مرزی قرقیز و ۲ نیروی گارد مرزی تاجیک خبر دادند. این حادثه موجب شد که بیشکک سفیر خود را از دوشنبه فرا بخواند. این درگیری مسلحانه چند روز بعد از به آتش کشیده شدن یک کافه و یک منزل مسکونی در یک روستای قرقیزستان در نزدیکی مرز تاجیکستان رخ داد.

بعد از این حوادث دولت های دوشنبه و بیشکک مذاکراتی را برای حل و فصل اختلافات مرزی میان ۲ کشور و تسریع در تعیین حد و حدود مرزی آغاز کرده اند. دو کشور همچنین برای خروج نیروهای نظامی خود از یک منطقه مورد اختلاف مرزی به توافق رسیدند. 


تنش مرزی قرقیز-ازبک 

قرقیزستان علاوه بر تاجیکستان با ازبکستان نیز دارای اختلافات مرزی بسیار گسترده ای است. این مساله به علت حضور اقلیت ازبک تبار در جنوب قرقیزستان بر وخامت اوضاع افزوده است. در ۲۳ جولای یک افسر گارد مرزی قرقیزستان با شلیک گلوله گارد مرزی ازبکستان کشته شد و یک سرباز دیگر مجروح شد. در ماه ژوئن نیز یک شهروند عادی قرقیزی توسط نیروهای گارد مرزی ازبکستان کشته شد.

در ماه سپتامبر صدها نفر از مردم منطقه "آکسی" در استان اوش در جنوب قرقیزستان نسبت به حضور نیروهای گارد مرزی در یک منطقه مورد اختلاف اعتراض کردند. بعد از این مساله مقامات تاشکند و بیشکک مذاکرات خود را برای کاهش تنش های مرزی آغاز کردند اما تا کنون به نتیجه مشخصی نرسیده است.

تنش، درگیری مرزی و عبور غیر قانونی از سوی ساکنین دو سوی مرزهای ازبکستان و قرقیزستان به یک امر عادی تبدیل شده است. این مساله موجب افزایش تنشها در روابط میان دولت های دو کشور نیز میشود. حدود ۳۰۰ کیلومتر از ۱۰۰۰ کیلومتر مرزهای دو کشور
از رویدادهای مهم قرقیزستان در سال گذشته میزبانی این کشور از سران سازمان همکاری های شانگهای(SCO) در بیشکک بود.
همچنان مورد اختلاف طرفین است. 


درگیری گارد مرزی قرقیزستان با افراد مسلح در مرز چین 

در ژانویه ۲۰۱۴ درگیری مسلحانه میان نیروهای گارد مرزی قرقیزستان با افراد مسلح در مرز این کشور با چین رخ داد. به گفته مقامات قرقیزی این گروه ۱۱ نفره که از مرز چین وارد شده، با هدف به دست آوردن سلاح به پاسگاه مرزباني حمله كرده و يك شهروند قرقيزستاني را نيز به قتل رسانده بودند. قرقيزستان و چين هزار و ۴۹ كيلومتر مرز مشترك دارند. 


نشست سران شانگهای در بیشکک 

یکی دیگر از رویدادهای مهم قرقیزستان در سال گذشته میزبانی این کشور از سران سازمان همکاری های شانگهای (SCO) در بیشکک بود. این نشست با حضور ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه، حسن روحانی رئیس جمهوری ایران، شی جین پینگ رئیس جمهور چین و دیگر سران این سازمان برگزار شد و برای مقامات دولت بیشکک از جایگاه خاصی برخوردار بود؛ به ویژه اینکه همه سران عضو این سازمان در نشست حضور یافتند و تصمیمات مهمی درباره مسائل مختلف اقتصادی و سیاسی اتخاذ شد. 


نا آرامی در شهر اوش و برکناری شهردار قدرتمند آن 

به دنبال نا آرامی در شهر اوش، دومین شهر بزرگ قرقیزستان، که در اعتراض به بازداشت "احمدبیک گلدی بیکوف" عضو فراکسیون مخالف دولت و رئیس سابق پارلمان انجام شد، نخست وزیر قرقیزستان با هدف پایان دادن به این تجمعات اعتراضی، در دسامبر ۲۰۱۳ طی حکمی "ملیس میرزکمتوف" شهردار شهر اوش که در این تظاهرات شرکت کرده بود را عزل کرد.

میرزکمتوف تنها مقام سیاسی باقیمانده از دوران ریاست جمهوری قربان بیک باقی اف است که به دنبال درگیری های خونین ژوئن ۲۰۱۰ میان قرقیزها و ازبک تبارهای استان اوش از قدرت کنار گذاشته شد.

میرزکمتوف به علت تعصبات ملی گرایانه و سیاست های سخت و خشن علیه اقلیت ازبک تبار از سوی دولت تحت فشار قرار داشت و دولت به دنبال فرصتی برای برکناری وی بود. در جریان درگیری های سال ۲۰۱۰ حدود ۴۰۰ نفر کشته شدند و هزاران نفر نیز بی خانمان شدند. 


تظاهرات حامیان گلدی بیکوف در بیشکک 

صدها نفر از حامیان احمدبیک گلدی بیکوف عضو فراکسیون مخالفان دولت و رئیس سابق پارلمان این کشور در ماه مارس ۲۰۱۴ در بیشکک تجمع کردند و خواستار آزادی وی از زندان شدند. او در ماه نوامبر (آبان ۹۲ ) به اتهام فساد و سوء استفاده از مقام خود بازداشت شده بود. در ماه دسامبر نیز تظاهراتی در حمایت از وی انجام شد که به برکناری شهردار قدرتمند شهر اوش منجر شد. 

نویسنده: مهدی محمودی، عضو شورای نویسندگان ایراس؛


پایان متن/

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 34714