توصيه مطلب
۱
 
به مناسبت دويست‌و چهاردهمين زادروز پوشكين
پوشكين، بنيان‌گذار ادبيات نوين روسي
 

پوشكين، بنيان‌گذار ادبيات نوين روسي
 

ايراس: از اهميت الكساندر پوشكين در ادبيات و فرهنگ نوين روسيه هر چه بگوييم گزاف نگفتهايم. مردم مغرب زمين شايد داستايفسكي، تالستوي، تورگنيف يا چخوف را بهتر از او بشمارند، اما براي مردم روسيه پوشكين نه تنها بزرگترين شاعر كه نامورترين اديب بنيانگذار ادبيات نوين و زبان ادبي نوين روسيه، و كانون فرهنگ روس است. او همه ژانرهاي عمده شعر را آزمود و فراتر از آنچه در هر يك از اين ژانرها سروده هنوز در زبان روسي چيزي پديد نيامدهاست. شعرهاي بلند روايي، رمان منظوم، اشعار تغزلي، درام و حتي قصههاي منظوم پريان. همچنين پوشكين نويسنده نخستين داستان منثور روسي است كه هنوز هم ميتوان از خواندن آن لذت برد. هر يك از آثار عمده او در داستان منثور در نوع خود شاهكاري است. نقدهاي ادبي او چندان زياد نيست و آنچه نوشت نيز بيشتر براي صيقل دادن به نگرش و ادراك خودش بود و هيچگاه خود آنها را منتشر نكرد اما همين اندك نوشتههاي او در نقد چنان است كه هيچ جستوجوگري در ادبيات روس نميتواند آن را ناديده انگارد. نامههاي او نيز بهترين نمونه مكتوب به زبان روسي است. 

تاثير فرهنگي پوشكين به ادبيات محدود نميشود. پهنه موسيقي سراسر زير تاثير اوست. اپراهايي كه بر اساس آثار پوشكين ساخته شده، در قياس با هر نويسنده ديگر، به مراتب بيشتر است.
شعرهاي بلند روايي: روسلان و ليودميلا ۱۸۴۲ از ميخاييل گلينكا، اسير قفقاز ۱۸۵۸، ۱۸۸۲ از سزار كوپي آليكو (كوليها ۱۸۹۲) از ارخمانينوف، مازپا (پالتاوا، ۱۸۸۳) از چايكوفسكي ، ماورا (خانه كوچك در كولومنا ۱۹۲۲) از استراوينسكي.
رمان منظوم : يوگني آنگين ۱۸۷۸، از چايكوفسكي؛ درام : باريس گادونوف ۱۸۷۲ از موسورگسكي، موستارت و ساليري ۱۸۹۸ از ريمسكي كورساكوف شهسوار آزمند ۱۹۰۴ از راخمانينوف، ميهمان سنگي ۱۸۷۲ از الكساندر دارگاميشكي (اين اثر را كويي و كورساكوف به پايان بردند)، و پري دريايي ۱۸۵۵ از دارگا ميشكي؛
قصههاي منظوم پريان: تزار سالتان ۱۹۰۰ و خروسك طلايي ۱۹۰۷ از ريمسكي كورساكوف
داستان منثور: دوبروفسكي ۱۸۹۴ از ادوارد ناپراونيك و بي بي پيك ۱۸۹۰ از چايكوفسكي بر بسياري از اشعار تغزلي پوشكين آهنگ نهادهاند و بسياري از آنها با آهنگهاي مختلف خوانده شدهاند. بر اساس آثار او بالههاي بسياري طراحي شده است، هم در زمان خودش و هم بعد از درگذشت او. هر چند نمايشنامههاي پوشكين هيچگاه بر صحنه نرفته است. آثار او، مضمون بسياري از فيلمها شده و شمار فراواني از مجسمه سازان، نقاشان و تصويرگران را الهام بخشيده است. افزون بر اين، از آن زمان كه مردم روس در پي تعريف مفهوم روس بودن بر آمده اند، شخصيت پوشكين بارها و بارها موضوع تفسيرهاي گوناگون شده است. زندگينامههاي بسيار، و نيز رمانهايي بر اساس زندگي پوشكين نوشته شده است و نوشته ميشود. 

پوشكين در بيست و ششم ماه مه ۱۷۹۹ در مسكو به دنيا آمد. خاندانش ششصد سال در شمار اشراف روسيه بودند و در رويدادهاي تاريخي روسيه در دوران الكساندر نيفسكي، ايوان مخوف، باريس گادونوف، پتر كبير و كاترين كبير نقشي عمده و اغلب در طرف بازنده داشتند. اين نكتهيي بود كه پوشكين از يادآوري آن خشنود ميشد. نسب پوشكين از جانب مادر به هانيبال، اميرزاده حبشي، ميرسيد كه به سرداري پتر كبير رسيد و از محارم او شد. در زمان پوشكين خاندان او اعتبار پيشين را از دست داده بود، اما هنوز هم جايگاهي نه چندان والا در ميان اشراف روسيه داشتند. پوشكين در نوجواني زير نظر بسياري از معلمان خانگي، از زن و مرد، آموزش ديد. اما مهمترين منبع آموزش اوليه او كتابخانه پدرش بود كه در آن آثار كلاسيك قرن هفدهم و هجدهم فرانسه گردآوري شده بود.

در ۱۸۱۱ از جمله سي دانشآموزي بود كه براي تحصيل در كلاس اول دبستان تسارسكويوسلو برگزيده شدند. تسارسكويوسلو جايگاه كاخ تابستاني در نزديكي پتر كبير بود و اين دبيرستان را الكساندر اول تاسيس كرده بود تا فرزندان خاندانهاي معتبر براي مشاغل مهم دولتي در آن آموزش ببينند. در اين دبيرستان او از بهترين آموزش در روسيه آن دوران برخوردار شد. در آوريل ۱۸۲۰ عقايدي كه پوشكين در اشعار سياسياش بيان ميكرد فرماندار كل پتربورگ را به استنطاق از او واداشت و نتيجه آن تبعيد شاعر به جنوب روسيه بود. اما اين تبعيد به صورت ماموريتي اداري از جانب وزارت امور خارجه بود. رييس پوشكين ژنرال اينزوف، به او اجازه داد همراه خانواده ژنرال رايفسكي، از قهرمانان شكست دهنده ناپلئون در ۱۸۱۲، به قفقاز سفر كند. دو ماهي كه در كنار چشمههاي معدني قفقاز گذشت و يك ماهي كه در قريه سپري شد پوشكين را براي بار نخست با كوهستان و مردم بدوي آشنا كرد. در همان ايام، او با آموزش رايفسكي گرفتار افسون شعر بايرون شد.

پوشكين در طول سه سالي كه در كيشينيف گذراند نخستين داستانهاي منظوم رمانتيك، يا بايرون وار خود، يعني اسير قفقاز و فواره باغچه سرا را سرود. پوشكين اثري ديگر به نام گابريلياد را آغاز كرد كه در آن عيد بشارت با همان طعن و تمسخري روايت مي شود كه هومر در حق خدايان اولمپ روا داشته بود. همچنين، دو ماه پيش از مرگ كيشينيف، يوگني آنگين را آغاز كرد كه فصلهاي مختلف آن به صورت كتابهاي جداگانه از ۱۸۲۵ تا ۱۸۳۲ به چاپ رسيد.

پوشكين در ۱۸ فوريه ۱۸۳۱ در مسكو با نامزد خود ناتاليا گانچاروف ازدواج كرد. در ماه مه سفري به تسارسكويوسلو كردند، در ماه اكتبر به پتربورگ بازگشتند و تا پايان عمر پوشكين در آنجا اقامت گزيدند. زيبايي خانم پوشكين هيجاني ناگهاني در جامعه برپا كرد وشخص تزار در خيل ستايشگران او بود. پوشكين براي استفاده از مجموعه اسناد دولتي در پژوهشهاي تاريخي درخواستي نوشت و در ۱۴ نوامبر بعد از سرايش و انتشار شتابزده شعرهاي ناسيوناليستي درباره انقلاب لهستان ۱۸۳۱۱۸۳۰ رسما با حقوقي نه چندان زياد به استخدام دولت در آمد تا به كار پژوهش تاريخي بپردازد. آنگاه در مجموعه اسناد دولتي به كاوش پرداخت.

منبع: روزنامهي اعتماد، افشين ارجمند

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 28809