توصيه مطلب
۰
 
تلاش امریکایی ها برای شبیه سازی کریمه و قره باغ
 

بحران قره باغ بعد از بیش از دو دهه همچنان محل نزاع ارمنستان و جمهوری اذربایجان است. این دو کشور منطقه قفقاز جنوبی با وجود تلاش های مختلف از سوی کشورهای و سازمان های بین المللی تاکنون نتوانسته اند به نتیجه ای منطقی دست پیدا کنند. حوادث اخیر اوکراین و الحاق کریمه به روسیه باعث شده است تا برخی کارشناسان از تصمیم آمریکا برای شبیه سازی کریمه با قره باغ جهت واگرایی روابط باکو و مسکو سخن بگویند.
تلاش امریکایی ها برای شبیه سازی کریمه و قره باغ
 
ایراس؛ جدایی شبه جزیره کریمه از اوکراین و پیوستن آن به روسیه که با رای ۹۶ درصدی شهروندان کریمه در شانزدهم مارس سال ۲۰۱۴ انجام گرفت، نه تنها دولتمردان اوکراینی را دچار یک غافلگیری بزرگ کرد بلکه جبهه مقابل روسیه و حامیان غربی کودتای اوکراین را با این اقدام غیر قابل پیش بینی پوتین در ضمیمه کردن کریمه به روسیه و جدایی ناپذیر خواندن آن کرد. 

هر چند این کشمکش موجب تغییر جغرافیای سیاسی شرق اروپا شده است ولی پیامدهای آن می تواند در سایر بخشهای مورد منازعه قلمرو شوروی سابق خودنمایی کند. قره باغ اولین منطقه از شوری سابق بود که بر سر الحاق آن، ارمنستان و آذربایجان ، آتش جنگ را در منطقه قفقاز جنوبی شعله ور کردند ولی بعد از حدود ۲۰ سال هنوز کوچکترین پیشرفتی در مذاکرات بین طرفین انجام نگرفته است . 

ایالات متحده با وجود نفوذ در آذربایجان و همچنین یدک کشیدن یکی از روسای گروه مینسک که اصلی ترین میانجی در بحران قره باغ در بیست سال گذشته بوده است تاکنون نتوانسته است برای حل اختلاف قره باغ راه حل جامع و قابل قبولی ارائه دهد. با وجود این، اظهارات مقامات آمریکایی از جمله "ریچارد مورنیگ استار" ، سفیر آمریکا در جمهوری آذربایجان و "جیمز وارلیک" رئیس آمریکایی گروه مینسک نشان می دهد آمریکایی ها قصد دارند با بهره گیری از اتفاقات رخ داده در شبه جزیره کریمه و اخطار به مقامات آذری برای تکرار آن در قره باغ، در جهت تحریک روابط آذربایجان و روسیه، در یکی دیگر از حوزه های خارج نزدیک هستند. ریچارد مورنینگ استار سفیر ایالات متحده آمریکا در آذربایجان ،از سال ۲۰۱۲ در باکو مشغول به کار شده است .
 
وی بعد از آنکه "میتو برایزا" سفیر سابق آمریکا در آذربایجان مورد تایید سناتورها قرار
دو مولفه اصلی در رویکرد سیاست خارجی آمریکا در جمهوری آذربایجان پس از حوادث اوکراین شامل پافشاری بر رعایت حقوق بشر و دموکراسی برای اجتناب از تکرار حادثه میدان در آذربایجان و حل هر سریع تر بحران قره باغ از طریق مذاکرات روسای جمهور ارمنستان و آذربایجان می باشد.
نگرفت و اوباما با وجود تمدید ماموریت وی برای یکسال دیگر نتوانست سنا را برای ادامه ماموریتش قانع کند به عنوان سفیر به آذربایجان اعزام شد . مورنینگ استار پیش از این سمت نماینده ویژه وزارت امور خارجه آمریکا در امور انرژی اوراسیایی بوده است و در زمینه طرح ها و استراتژی های انتقال انرژی از خط لوله های خارج از خاک روسیه تخصص دارد. مصاحبه ای که مورنینگ استار با رادیو آزادی اروپا در اواسط ماه می انجام داد یکی از جنجالی ترین مصاحبه های وی به شمار می رود که مورد توجه رسانه ها و سیاسیون آذربایجان و منطقه قرار گرفت .
 
این مصاحبه و سایر مواضع مقامات آمریکایی مرتبط با آذربایجان نشان از اتخاذ راهبردی در راستای نمایش نقش مخرب روسیه در حل بحران قره باغ دارد. سفیر آمریکا در سخنرانی خود در کنفرانسی که در سی ام آوریل با عنوان «آذربایجان و آمریکا، نگاهی به آینده» در واشنگتن برگزار شد گفت: عدم حل مشکل قره باغ موجب بی ثباتی در منطقه است که نباید اجازه داد هیچ کدام از بازیگران (ایران و روسیه) از این قضیه سوء استفاده کنند. وی دراین سخنرانی اظهار داشت حوادث اتفاق افتاده در اوکراین و ضمیمه شدن شبه جزیره کریمه به روسیه نشان داد که حل مسئله قره باغ از اهمیت فراوانی برخوردار است . مورنینگ استار لازمه حل مشکل قره باغ را همکاری دو رئیس جمهور آذربایجان و ارمنستان دانست ولی وی با اشاره به اینکه بدون همکاری روسیه، رسیدن به توافق در مورد قره باغ امکانپذیر نخواهد بود ، در واقع مقصر اصلی توفیق نیافتن گروه مینسک را مسکو معرفی کرد. 

سفیر آمریکا در این مصاحبه و همچنین موضع گیری های پیشین خود به طور صریح وضعیت دموکراسی و حقوق بشر در آذربایجان را مورد انتقاد قرار داده است و ضمن آنکه روابط ایالات متحده و جمهوری آذربایجان را مهم و دارای اهمیت بالایی دانسته است ولی وجود مشکلات در روابط دو کشور را ناشی از نبود دموکراسی و حقوق بشر در آذربایجان قلمداد کرده است و در سخنان خود آذربایجان را کشوری جوان توصیف می کند که در رسیدن به دموکراسی راه طولانی در پیش دارد. مورنینگ در مصاحبه با رادیو آزادی، دولت آذربایجان را متهم کرد که بدون هیچ دلیلی با قرار دادن موانع مصنوعی مانع از رشد جامعه مدنی در این کشور شده است و با اذیت و آزار به شدت رسانه و آزادی بیان را محدود کرده است که ادامه این سیاست احتمال رخ دادن حادثه «میدان » به جای اوکراین این بار در آذربایجان را تقویت می کند و حاکمان باکو نباید غرب را به پشتیبانی مالی و هماهنگ سازی مخالفان دولت آذربایجان متهم کند. 

در روز بیست و دوم ماه می "رامیز مهدی اف" ، رئیس نهاد ریاست جمهوری آذربایجان با سخنانی تند به مصاحبه مورنینگ استار واکنش نشان داد و در سخنان خود با حراف خواندن سفیر آمریکا، استقلال آذربایجان را از سوی کسانی مورد تهدید دانست که در پی اداره جهان به تنهایی هستند. وی از سفیر آمریکا خواست نگران استقلال آذربایجان نباشد چرا که توسعه اقتصادی و حمایت مردمی
به نظر می رسد آمریکاییها با شکست موقتی که در حوزه شرق اروپا با آن روبه رو شدند تمام تلاش خود را در جهت حفظ سایر متحدین منطقه ای خود از جمله آذربایجان و گرجستان بکار گرفته اند.
در حال حاضر مهمترین تضمین کننده های استقلال اذربایجان به شمار می رود. "صمد سید اف"، نماینده مجلس ملی آذربایجان و رئیس هیات نمایندگی آذربایجان در شورای اروپا در واکنش به سخنان سفیر آمریکا گفته است اگر موضع آمریکا در خصوص مشکل قره باغ در زمان خود شفاف و موافق با موضع رسمی ما بود، شاید امروز مشکل گرجستان و اوکراین وجود نداشت. هر چند این نماینده مجلس آذربایجان خود بارها از تهدید آذربایجان توسط ایران و روسیه سخن گفته است ولی امروز سخنان دیپلمات آمریکایی را مخدوش ساختن مناسبات این کشور با همسایگان می داند. 

دو مولفه اصلی در رویکرد سیاست خارجی آمریکا در جمهوری آذربایجان پس از حوادث اوکراین شامل پافشاری بر رعایت حقوق بشر و دموکراسی برای اجتناب از تکرار حادثه میدان در آذربایجان و حل هر سریع تر بحران قره باغ از طریق مذاکرات روسای جمهور ارمنستان و آذربایجان می باشد. به نظر می رسد مقامات آمریکایی با شبیه سازی آذربایجان و اوکراین در صدد القای این موضوع هستند که عدم رعایت موضوعات مرتبط با حقوق بشر و دموکراسی مورد نظر آنها در آذربایجان ممکن است موجبات شکل گیری یک اعتراض گسترده و غیر قابل کنترل در این جمهوری ثروتمند قفقاز جنوبی فراهم گردد و همان سناریوی منفک شدن کریمه، این بار در مورد قره باغ تکرار شود و قره باغ با حمایت روسیه برای همیشه با اعلام خودمختاری یا پیوستن به ارمنستان از آذربایجان جدا شود.
 
به نظر می رسد آمریکایی ها با شکست موقتی که در حوزه شرق اروپا با آن روبه رو شدند تمام تلاش خود را در جهت حفظ سایر متحدین منطقه ای خود از جمله آذربایجان و گرجستان بکار گرفته اند. تلاش آمریکا و غرب برای هماهنگ سازی حوزه های مختلف سیاسی ، نظامی، اقتصادی و فرهنگی آذربایجان با استانداردهای غربی از جمله برنامه های بلند مدت برای همگرایی هر بیشتر این جمهوری با استراتژی های بلند مدت غرب می باشد تا از یک سو موضوع انحصار تامین و انتقال انرژی از سوی روسیه به چالش کشیده شود و از سوی دیگر حوزه نفوذ سیاسی، فرهنگی و اقتصادی غرب به سوی شرق گسترده تر شود.با این حال به نظرنمی رسد با وجود همسایه قدرتمند و با نفوذی چون روسیه آذربایجان به سرعت بتواند خواسته های غرب را برآورده سازد ضمن آنکه غربیها نیز نشان دادند از قدرت عمل محدودی در مقابل روسیه برخوردار هستند. 


نویسنده:
آیت اله مرادی، عضو شورای نویسندگان ایراس؛


منابع: 

http://en.trend.az/news/karabakh/۲۲۶۹۰۸۹.html
http://www.panorama.am/en/popular/۲۰۱۴/۰۵/۳۱/robbins/
http://times.am/?p=۴۲۳۶۱&l=en

http://www.arannews.com/?MID=۲۱&Type=News&TypeID=۱&id=۴۲۵۴۵#sthash.۷gwkAFfE.dpuf

پایان متن/
Share/Save/Bookmark
کد خبر: 36675