توصيه مطلب
۰
 
وضعيت اجتماعي ارمنستان
 

وضعيت اجتماعي ارمنستان
 

زبان و خط ارمنی
ارامنه معتقد اند که نقش زبان ارمنی در بقای فرهنگ و هویت ملی ارامنه بسیار بیشتر از یک زبان معمولی بوده است. به عقیده آنان طی قرن ها فقدان حاکمیت ملی تنها نقش کلیسا زبان و فرهنگ ارمنی بوده که بقای ملیت ارمنی را تضمین کرده و باعث گشته که این ملت بتواند تاریخ پر فراز و نشیب و سخت خود را پشت سر بگذارد.
پارویر سواک شاعر ارمنی معاصر، در شعر بسیار معروف زبان مادری می نویسد: طی قرن ها مبارزه برای بقا زبان ارمنی پناهگاهی بود که اندیشه و احساسات ملی ارامنه در ان محافظت شده است.
طبق نوشته موسس خورتاتسی مورخ معروف ارمنی قرن ۵ م. تا قبل از ابداع الفبا و خط ارمنی هر چند مردم عادی ارمنستان به زبان ارمنی سخن می گفتند ولیکن زبان و خطوط حاکم در نهاد های رسمی دولتی فارسی کهن آسوری و یونانی بوده تا این که در سال ۴۰۶ م. مسروپ ماشتوس شخصی که ارامنه به وی به علت خدمتش به فرهنگ ارمنی، لقب مقدس داده اند، پس از ۹ سال تلاش شبانه روزی الفبای زبان ارمنی را ابداع کرد.
 
ابداع الفبای ارمنی ناشی از شرایط خاص ارمنستان در قرن ۴ و ۵ م. است و از یک سو در سال ۳۸۷ م. و در پی توافقنامه ای که بین ایران و روم به امضا رسیده بود ارمنستان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم گردید و فرهنگ ارمنی مورد تهدید فرهنگ های ایران و روم قرار گرفت. از سوی دیگر ترویج دین مسیحیت که از سال ۳۰۱ م. به عنوان دین رسمی کشور اعلام گردیده بود با مشکل بزرگی مواجه شده بود و مشکل آن بود که مراسم کلیسایی در بخش های شرقی ارمنستان به زبان آسوری و در بخشهای غربی آن به زبان یونانی انجام می گرفت و توده مردم به دلیل عدم آشنایی به این زبانه با بسیاری از تعالیم جدید بیگانه می ماندند . مجموعه این شرایط به مرام چندین عامل دیگر باعث گردید تا مسروپ ماشتوس که یک روحانی نامدار بود در سال ۳۹۸ م به فکر ابداع الفبای ارمنی بیفتد.
خط ارمنی از چپ به راست نوشته می شود و حروف جدای از هم و در یک ردیف قرار می گیرند (مثل لاتین و برخلاف فارسی که حروف به یکدیگر می چسبند). 

از مسائلی که در این رابطه بوجود امد اين است كه ارمنستان به دو قسمت شرقی و غربی و در نتیجه زبان ارمنی به دو شاخه با گویش ها و نگارش های شرقی و غربی تقسیم شد. این دو شاخه در اساس با یکدیگر مشابه اند ولی تفاوت در دستور زبان و مکالمه است. شاخه شرقی زبان ارمنی در ارمنستان فعلی و ارمنی تبار های ایرن حاکم است و شاخه غربی زبان ارمنی مورد استفاده ارامنه ساکن در سایر نقاط جهان است.
پس از استقرار نظام کمونیستی در ارمنستان تحول زبان ارمنی وارد مرحله جدیدی شد. رهبران مسکو در تلاش بودند تا تمامی مظاهر ملی ملیت های ساکن در جمهوری های اتحاد شوروی را از بین برده و نظام یکدست را جانشین نظام چند ملیتی روسیه تزاری نمایند لذا به مبارزه جدی با زبان های ملی موجود از جمله زبان ارمنی پرداختند. 

فرهنگستان زبان ارمنی در ایروان که برجسته ترین زبان شناس و ادبیات ارمنستان را در خدمت خود دارد مترادف ارمنی واژه های جدیدی را ابداع کرده است و اصول دستوری و املایی و نحوه نگارش درست این زبان را تحت کنترل خود دارد.

مذهب
اکثریت قریب به اتفاق مردم ارمنستان پیرو کلیسای گریگوری هستند که کلیسای ملی ارامنه بوده و جزو کلیسای ارتدوکس به شمار می رود. 

تاریخچه رشد مسیحیت در ارمنستان

ارامنه قبل از گرویدن به دین مسیحیت بت پرست بوده و بت های بیشماری را می پرستیدند از جمله آناهید. پس از ظهور مسیح (ع) و از قرون اول میلادی نخستین پیام آوران مسیحیت وارد ارمنستان شده و به تبلیغ ین دین پرداختند. اولین مبلغان مسیحی در ارمنستان «بار تو قیمئوس مقدس» و «تادئوس مقدس» از شاگردان حضرت مسیح (ع) به شمار می آمدند. 

این افراد به دست حکام بت پرست ارمنستان کشته شدند و بعد ها در مقتل انها کلیساهایی ساخته شد. کلیسای تاده مقدس یا همان قره کلیسا واقع در نزدیکیهای ماکو محل شهادت تادئوس میباشد.
با این که از همان ابتدا و به ویژه آغاز قرن دوم میلادی به بعد عده ی از مردم ارمنستان به دین مسیحیت گرویدند ولیکن تا پایان قرن سوم میلادی بت پرستی همچنان اصلی ترین مذهب حاکم بر ارمنستان بود. 

در واقع مقدر بود که مسیحی کردن ارمنستان توسط گریگور مقدس صورت گیرد. گریگور منسوب به خانواده اشکانی و بنا به روایتی پسر همان مردی بود که به تحریک شاهان ساسانی، خسرو اول پادشاه ارمنستان را كشته بود. گریگور و همه افراد خانواده اش به ناگزیر از ارمنستان گریختند و در سزاره واقع در کاپادووکیه مقیم شدند و در آنجا بود که گریگور با تعالیم مسیح ع آشنا گردید و مسیحی شد. 

قبول دین مسیحی توسط ارامنه دارای دو جنبه مهم می باشد. از جنبه تاریخ ارامنه، گرویدن این ملت به مسیحیت نقطه مرکزی تاریخ ارمنستان محسوب شده و در واقع تمامی تحولاتی که ارمن از ان پس شاهد بوده اند تا حد زیادی متاثر از این رویداد تاریخی بوده است.
از جنبه دیگر و از دیدگاه تاریخ مسیحیت نیز این رویداد اهمیت ویژه ای دارد چراکه ارامنه نخستین ملتی هستند که دین مسیح را به عنوان دین رسمی کشور پذیرفتند. شایان ذکر است که گرویدن کنستانتین به دین مسیح و قبول مسیحیت به عنوان دین رسمی امپراتوری روم در سال ۳۱۳ م. صورت گرفت.اولین کلیسای ارمنی توسط گریگور در اقارشاپات که همان اجمیادزین کنونی است در سال ۳۰۳م. ساخته شد و این مکان هنوز مقر اصلی کلیسای ارمنی است.

هنر
ارامنه در رشته های معماری، کنده کاری، نقاشی، موسیقی و تئاتر پیشینه پرباری دارند. با توجه به کوهستانی بودن ارمنستان و وفور سنگ های ساختمانی در این کشور و استفاده دیرباز از این سنگها در امر ساختمان سازی کنده کاری بر روی سنگ ها نیز از اعصار قدیم در میان ارامنه مرسوم گردید. 

نقاشی
هنر نقاشی در ارمنستان بیشتر در کلیساها و صومعه ها رشد یافته و مورخان ارمنی قرن پنجم خبر از نقاشی های متعدد بر روی سقف و دیوارهای کلیساها در این دوران داده اند. نمونه آن را در کلیسای وانک اصفهان می توانیم ببینیم. هنر نقاشی هنوز در ارمنستان رواج دارد و نقاشان بسیار معروفی را به جهان معرفی کرده است.

موسیقی
موسیقی نیز از دیرباز در میان ارمنه رواج داشته ولی از آثار قبل از مسیحیت هیچ یادگاری به ما نرسیده است. از قرن چهارم میلادی به بعد موسیقی دینی در اماکنی همچون کلیساها و صومعه ها رشد چشمگیری یافت و در کنار آن موسیقی های مردمی نیز رایج بود. عمده ترین موسیقی کلیسایی در میان ارامنه شاراگان به نام «درد» این موسیقی که هم اکنون در مراسم دینی کلیساهای ارمنی به وفور اجرا می شود از قرن چهارم میلادی وجود داشته و تا کنون تغیرات اندکی را شاهد بوده است. 

هنر موسیقی هنوز در میان ارامنه رواج چشمگیری دارد. هنرستان ها و دانشکده های موسیقی این کشور از جمله بهترین ها در این رشته محسوب شده. اپرا و ارکستر فیلارمونیک ارمنستان نیز بسیار فعال بوده و رهبری ان در حال حاضر با «لوریس چگناوویان»است که دارای شهرتی جهانی بوده و متولد ایران می باشد. 

تئاتر
ارامنه از دیر باز تئاتر را می شناختند. طبق نوشته مورخان ارمنی حدودا از یک قرن پیش از میلاد تئاتر در بخشهای غربی ارمنستان رواج چشمگیری یافت و سپس به بخشهای شرقی گسترش یافت و در نزد سلاطین و امرا اجرا می شد. تئاتر یونانی در تئاتر ارمنی تاثیر به سزایی داشته واژه تادرون در زبان ارمنی به همان معنای تئاترون یونانی بوده و حکایت از این امر دارد که تئاتر از یونان به ارمنستان آورده شده است. پس از رواج مسیحیت در ارمنستان این هنر توسط برخی از روحانیون تحریم شد و تا مدت های مدید از اجرای ان جلوگیری می شد تا این که با پایان یافتن قرون وسطی و آغاز عصر جدید دوباره به عنوان یک هنر مطرح گردید.

آداب و رسوم
تا قبل از ورود مسیحیت به ارمنستان ارامنه دارای اعیاد مختلفی بودند که مهمترین آن عید آغاز سال باستانی بود که ناواسارت نام داشت. اعیاد دیگری نیز در این زمان مرسوم بود که عمدتا به پرستش الهه ها و بت ها اختصاص داشت و از معروفترین انها می توان به وارتاوار اشاره کرد که در اوایل تابستان برگزار می گردید و با وجود گذشت قرن ها و گرویدن ارامنه به دین مسیح هنوز در میان این ملت رواج دارد و ارامنه این عید را با پاشیدن آب به روی یکدیگر گرامی می دارند. با ورود مسیحیت به ارمنستان اعیاد دینی جانشین اعیاد قبلی شدند. مهمترین عید ارامنه همچون سایر مسیحیان جهان عید کریسمس یا تولد حضرت مسیح است که ارامنه آن را در ۶ ژانویه برگزار می کنند در حالی که سایر مسیحیان آن را در روز ۲۵ دسامبر برگزار می کنند و از این نظر میان کلیسای ارمنی و سایر کلیساها اختلاف نظر وجود دارد. 

دومین عید مهم مسیحی که نزد ارامنه بسیار مهم می باشد عید پاک است که سالروز رستاخیز حضرت مسیح بوده و طبق تقویم خاصی در اولین ماه بهار برگزار می شود. از اعیاد دیگر می توان از هامیار تسوم اشاره کرد که سالروز عروج مسیح (ع) به آسمان ها است.

اعیاد ملی
عید وارتانانک و عید روز فرهنگ از مهمترین آنهاست. عید وارتانک سالروز قیام ملی ارامنه به رهبری وارتان مامیکونیان و عید فرهنگ گرامیداشت سالروز ابداع الفبا و خط ارمنی توسط مسروپ ماشتوس می باشد. از دیگر اعیاد ملی ارمنستان در حال حاضر می توان به گرامیداشت روز ۲۵ سپتامبر که روز ملی ارمنستان می باشد اشاره کرد. در این روز مردم ارمنستان با شرکت در انتخاباتی به ید ماندنی رای به استقلال ارمنستان از اتحاد جماهیر شوروی دادند.روز مهم دیگر در میان ارامنه ۲۸ ماه مه می باشد، در چنین روزی در ۱۹۱۸ ارامنه پس از قرن ها توانستند استقلال خود را باز یابند، استقلالی که چندان دوام نداشت.

لباس سنتی
لباس مردان آنها ما بین لباس سنتی مردان ساکن خطه شمالی ایران و لباس مردان گرجی بوده است و نشان از سالهای نفوذ فرهنگ ایرانی در منطقه قفقاز دارد. لباس زنان ارمنی که تحت عنوان داراز شناخته می شود نیز شبیه لباس های زنان سایر ملل ساکن در منطقه است و شامل لباس بلند و زردوزی شده و روسری به رنگهای شاد می باشد.

غذاهای محلی
اکثر غذاهای سنتی بسیار شبیه به غذاهای سنتی ایرانی و ترکی بوده و به خوبی می توان تاثیر فرهنگ ایرانی را در پخت غذای ارامنه دید. معروفترین غذاهای سنتی ارامنه عبارت از: خاش که تقریبا همان کله و پاچه ایرانی می باشد. خاشلاما که از گوشت گوسفند درست می شود و زاوراپلاف که نوعی پلو است به جای برنج از بلغور تهیه می شود. 

یکی از غذاهای معروف ارمنستان در حال حاضر کباب ماهی ایشخان می باشد این ماهی که از دریاچه سوان صید می شود و نژاد آن به علت صید بی رویه در حال انقراض است، یکی از لذیذترین ماهی های آب های شیرین بوده و طرفداران بسیاری در میان توریست هایی که از ارمنستان دیدن میکنند دارد.

مراکز فرهنگی
اگر بخواهیم یک تعریف خوب از ارمنستان بکنیم، باید آن را به عنوان یک پارک فرهنگی معرفی کنیم. توريستها از وفور مراکز باستانی و فرهنگی در این کشور شگفت زده می شوند. به جرات می توان گفت که غیر ممکن است شما شهر و یا روستایی را در این کشور بیابید که یک اثر باستانی یا یک مرکز فرهنگی و تفریحی در آن وجود نداشته باشد.
 
امروزه در شهر ایروان موزه های متعددی وجود دارد كه از معروفترین آنها می توان از ماتناداران نام برد که محل نگهداری نسخ بسیار قدیمی دست نویس است. در این مرکز آثاری وجود دارند که تاریخ نویسان و شرق شناسان منطقه از آنها به عنوان منابع اصلی تحقیقاتی خود استفاده های فراوانی برده اند. 

اپرای ایروان از دیگر مراکزی است که نمی توان از آن به سادگی گذشت. این مرکز که در میدان جمهوری شهر ایروان قرار دارد محل برگزاری کنسرتها و نمایش های بسیار جالبی است. متاسفانه در سال های اخیر بحران اقتصادی تاثیرات ناگواری را بر تئاتر و سینما ی این کشور گذاشته و رشد آنها را با رکود مواجه ساخته است.


سطح علمی
نرخ باسوادی در ارمنستان بسیار بالا بوده و در حد کشور های پیشرفته صنعتی است. حدود ۹۹% از جمعیت بالای ۱۵ سال این کشور باسواد بودند که نرخ بسیار بالایی است.

مطبوعات
بر اساس اطلاعات داده شده از سوی یونسکو در سال ۱۹۹۲ مجموعا ۷ روزنامه و ۵۷ نشریه غیر روزانه در این کشور منتشر می شوند و تیراژ این روزنامه ها و نشریات مجموعا حدود ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار نسخه بوده که آمار بسیار بالایی است.

روزنامهها
هایک: ارگان جنبش ملی ارامنه یعنی حزب حاکم در ارمنستان
آنکاخوتیون: به زبان ارمنی یعنی استقلال ارگان اتحادیه ملی سردبیران هایریکیان می باشد که از رهبران اپوزیسیون است.
هایاستانی هانراپتوتیون:به معنی جمهوری ارمنستان به دو زبان ارمنی و روسی در ایروان منتشر می شود.
آزاگ: به معنی دولت ارگان حزب رامگاوار است.
هایستان: به معنی ارمنستان سردبیرآن گ.آبرامیان و از سال ۱۹۲۰ منتشر می شده.
گراکان ترت: به معنی نشریه دبی است و ارگان کانون نویسندگان ارمنی است.
یرکویان یروان: به معنی غروبها و نشریه شهرداری ایروان است.
آوانگارد: ارگان لیگ جوانان ارمنستان است.


مهمترین نشريات روسی و کردی در ارمنستان
اپوکا به زبان روسی.
ریاتازه به زبان کردی.
آخرین خبرها از آن حکایت دارد که به دنبال تحولات سیاسی اخیر احتمال از سر گیری انتشار هفته نامه آزادامارد ارگان داشناکسیون و روزنامه یرگیر ارگان دیگر داشناکسیون وجود دارد.

خبرگزاریهاي ارمنستان
تا قبل از فروپاشی شوروی خبرگزاری تاس تنها سازمان فعال در این زمینه محسوب می شد و پس از فروپاشی هر کدام از جمهوری های استقلال یافته تاسیس خبرگزاری ملی خود را آغاز کردند. خبرگزاری ارمنستان هم با نام آرمن پرس (آژانس خبری ارمنستان) شروع به فعالیت نموده است و مدیر آن در حال حاضر گ. اوگانسیان میباشد. خبرگزاری دیگر های لور است.

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 24460