توصيه مطلب
۰
 
شاه عباس صفوی
 

شاه عباس صفوی
 

حکومت پادشاهان صفوي‚ با آمدن شاه اسماعيل اول آغاز و با رفتن شاه عباس سوم پسر شاه طهماسب دوم خاتمه يافته است. شاه عباس بزرگ یا شاه عباس یکم (۹۹۶ – ۱۰۳۸ ه‍.ق / ۱۵۸۷-۱۶۲۹م) نامدارترین شهریار دوران صفوی است. او فرزند شاه محمد خدابنده و پنجمین شاه از دودمان صفوی است که بر ایران به مدت بیش از ۴۲ سال با اقتدار آمیخته با استبداد شهریاری نمود. در زمان زنده بودن پدرش در سال ۹۹۶ از خراسان به قزوین رفت و بر تخت پادشاهی نشست. سلطان محمد خدابنده که در شیراز بود ناچار شد پادشاهی را به وی واگذار نماید. شاه ۱۸ ساله ایران هنگامی که بر تخت نشست اوضاع ایران بسیار هرج و مرج بود. سپاه متجاوز ترکان عثمانی به ایران یورش آورده و شهرهای ایران را اشغال نموده بودند. ازبکان در مرزهای شمال شرقی ایران وارد شهرهای ایران شده بودند و مردم بیگناه را کشتار میکردند. 

شاه عباس ناچار در مرحله نخست پیمانی با ترکان عثمانی بست و شهرهای ایران را من جمله تبریز - شماخی - تفلیس (گرجستان) - نخجوان (آذربایجان)- لرستان و فارس را به آنها واگذار نمود. سپس شروع به فرونشاندن آشوب های داخلی ایران نمود. در مرحله نخست شیراز - کرمان - خرم آباد - گیلان را فرمانبردار نمود پس از آن راهی نبرد با ازبکان متجاوز شد و ازبکها را شکست داد و آنان را وادار به عقب نشینی کرد. در سال ۱۰۰۶ هجری در نزدیکی هرات شکستی سخت بر آنان وارد نمود و به سپس به قزوین بازگشت. در این هنگام دو برادر انگلیسی به نامهای رابرت شلی و آنتونی شرلی به همراه ۲۶ تن دیگر جهت برقراری روابط بازرگانی به ایران آمدند و چون در میان آنها کسانی بودند که از ساخت توپ و تانک آگاهی داشت - شاه عباس از آنها برای مقابله با سپاه عثمانی بهره برد. شاه عباس سپاهی بزرگ همراه با توپخانه - سواره و پیاده نظام به همراه ۶۰ هزار تفنگ و ۵۰۰ توپ تهیه نمود و برای جنگ با عثمانی و آزاد سازی شهرهای ایران راهی این مناطق شد. 

در سال ۱۰۰۹ الله وردي خان سردار گرجی ایران - بحرین را که به اشغال پرتغالی ها در آمده بود آزاد کرد و بحرین رسما دوباره بخشی از ایران شد. در سال ۱۰۱۱ شاه عباس وارد نبرد با عثمانی ها شد. در آغاز نبردی سخت درگرفت و مردم آذربایجان به یاری شاه عباس برخاستند و در نبرد با ترکان متجاوز عثمانی کوشیدند. نخستین شهر تبریز آزاد شد - سپس ایروان در ارمنستان کنونی آزاد شد - سپس گنجه و باکو در جمهوری آذربایجان - سپس تفلیس در گرجستان کنونی و دربند و شروان و شماخی و دیاربکر و موصل در کردستان عراق و ترکیه آزاد شدند و دوباره شهرهای ایرانی بخشی از ایران شدند. ولی متاسفانه چند صد سال بعد قاجارها دوباره همه آنان را به بیگانگان واگذار نمودند. شاه عباس ۱۰۰ هزار تن از سپاهیان عثمانی را به سختی شکست داد. در سال ۱۰۱۵ به قزوین بازگشت. در سال ۱۰۲۴ برای سرکوبی تهمورث خان گرجی که در نبرد بین ایران و عثمانی در حمایت از عثمانی برخواسته بود به گرجستان رفت و سپاهیان وی را شکست داد و وارد تفلیس شد. سپس محمد پاشا سردار عثمانی را که به یاری گرجی ها آمده بود را نیز شکست داد. 

در این نبرد ۷۰ هزار نفر از سپاهیان گرجی - عثمانی را کشت داد و ۱۳۰ هزار نفر دیگر را اسیر کرد. شاه عباس کبیر در سال ۱۰۳۴ به بغداد لشگر کشید و سپاه عثمانی را که به بغداد یورش برده بودند را شکست داد. سپس جزیره قشم - هرمز و بندر عباس را که در آن هنگام کمبرون نام داشت را از اشغال پرتغالی ها آزاد نمود. شاه عباس بناها و معماری های بسیار زیبا که شهرت جهانی دارد را در اصفهان و قزوین و دیگر شهرها باقی گذاشت. بازرگانی و صنعت را در ایران گسترش داد. در سال ۱۰۰۰ پایتخت خود را از قزوین به اصفهان برد و در آبادانی اصفهان کوشش بسیاری نمود. از جمله بناهای وی میتوان: مسجد شاه، مسجد شیخ لطف الله، سی و سه پل، خیابان چهار باغ، تکمیل ساختمان عالی قاپو و... را نام برد. ساختمان چهل ستون نیز در سالهای آخر پادشاهی وی آغاز شد. پایه گذاری حکومت شیعه در ایران را به وی نسبت می دهند. در سال ۱۰۳۸ پس از ۴۲ سال پادشاهی قدرتمند در سن ۵۹ سالگی در مازندران چشم از جهان فروبست و پیکر وی را در کاشان به خاک سپردند.

منابع
۱- ایرانشناسی، سایت خبری تحلیلی ایراس، گردآورنده بهدا فرهنگ، ۲۱ آبان ۱۳۸۷
۲- سایت دانشنامه آزاد فارسی (ویکی پدیا)، http://fa.wikipedia.org/wiki/

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 24163