توصيه مطلب
۱
 
بریکس به جای گروه 8 بزرگ
 

"اینال آردزینبا" در روزنامه ایزوستیا نوشت: "از قرار معلوم، در ماه مارس سال جاری کشورهای عضو «گروه ۷ مالی» تعلیق عضویت خود در گروه ۸ را اعلام کردند. این تصمیم بر تحقق منافع ملی روسیه در صحنه بین المللی چه اثری خواهد گذاشت؟"
بریکس به جای گروه 8 بزرگ
 

ایراس: توسعه هر اتحادیه بین المللی منوط به استعداد شرکت در حل و فصل مسایل توسعه جهانی به وسیله ائتلاف واحد و منسجم است که این امر به کیفیت منافع مشترک اعضای این ائتلاف بستگی دارد. در مورد گروه ۸ باید گفت که میزان تطابق منافع اعضای آن به خصوص بین گروه ۷ مالی و روسیه بسیار پایین است. لذا فعالیت گروه ۸ ناگزیر دستخوش تکان های شدیدی می شود که بر اثرگذاری آن در زمنیه واکنش به مسایل بین المللی اثر می گذارد. امروزه این گروه بیش از پیش دستخوش بحران بالقوه می شود. 

فکر می کنم که اتحاد برزیل، روسیه، چین، هند و آفریقای جنوبی که اتحادیه بریکس را تشکیل دادند، از امکانات بیشتر تأثیر گذاری مثبت بر اقتصاد جهانی و روابط بین الملل برخوردارند. 

اجلاس ششم بریکس روز ۱۵ جولای در شهر فرتالزای برزیل تشکیل شد. در حاشیه اجلاس اشتراک مواضع رهبران درباره طیف وسیع مسایل دستور روز معاصر جهانی منعکس شد. در آن اجلاس موافقتنامه درباره تشکیل «بانک جدید توسعه» و قرارداد درباره ایجاد رزرو ارزی بریکس به امضا رسیدند. همچنین برنامه گسترده اقدامات در زمان ریاست برزیل در بریکس تأیید شد. 

هدف مشترک کشورهای بریکس، ایجاد معماری عادلانه تر مالی و اقتصادی بین المللی (از جمله در زمینه بازسازی صندوق بین المللی پول و بانک جهانی) است. پنج کشور هم عقیده هستند که وزن کشورهای در حال توسعه در اتخاذ تصمیمات در سازمان های اساسی مالی بین المللی باید جوابگوی نقش فزاینده آنها در اقتصاد جهانی باشد. فرمول های جاری محاسبه سهمیه ها در نهادهای مالی بین المللی مذکور جوابگوی واقعیات کنونی اقتصاد کلان نبوده و منعکس کننده تلاش بعضی کشورها برای منجمد کردن الگوی «برتون – وود» می باشد. و این در حالی است که کشورهای بریکس در مورد یک سری مسایل دستور روز سیاسی با هم همکاری می کنند. 

عامل کلیدی پایداری بلندمدت گروه ۵ این است که در بریکس، نیروی همگرایی دسته جمعی از نیروی واگرایی دسته جمعی قوی تر است. اختلاف نظرها بین اعضای این گروه جزئی و تاکتیکی است و اکثراً حالت منطقه ای دارد. ولی مصلحت شرکت در گروه از مشکلات در روابط دوجانبه بین بعضی اعضای آن بیشتر است. اعضای بریکس از طریق شرکت در این گروه از مکانیزم های مکمل نفوذ برخوردار می شوند. هر یک از پنج کشور خارج از این گروه این توان دسته جمعی را از دست داده و نمی توانند اصلاحات لازم در نظام جهانی را پیش ببرند.
کارشناسان غربی ضمن انتقاد از بریکس خاطرنشان می کنند که این گروه از اختلاف نظرها و تضادها تشکیل شده است. آنها بر ناسازگاری نظام های سیاسی و اقتصادی پنج کشور تأکید خاصی می کنند. ولی مگر این منتقدان حق دارند؟
به نظر می آید که تنوع سیاسی – اقتصادی و تاریخی – فرهنگی می تواند به منشأ قدرت بریکس تبدیل شود. هر یک از کشورهای عضو این گروه نه تنها نماینده حوزه کامل تمدنی بلکه مرکز آن می باشند (برزیل رهبر اخلاقی آمریکای لاتین است، روسیه دنیای ارتدوکس، هند دنیای هندی، چین منطقه چینی و آفریقای جنوبی مرکز مهم آفریقاست). 

بنا بر این، اعضای بریکس از نظر تمدنی مکمل همدیگر هستند. نمایندگی وسیع تمدن های جهانی در بریکس منشأ مهم مشروعیت این گروه است که قادر است منافع بخش قابل توجه جامعه جهانی را تبیین کند. 

فعالیت چند جهتی بریکس نتایج مشخصی می دهد. این گروه به تدریج به مکانیزم تمام عیار هماهنگی اولویت های تاکتیکی و راهبردی کشورهای عضو تبدیل می شود. به منظور دستیابی به این هدف مکانیزم اجرایی بریکس تشکیل شد که همکاری در ۲۷ محور موضوعی را پیشنهاد می کند. بریکس در سطح جوانان هم فعال و پر انرژی است. در روزهای ۲۱-۱۸ ژوئن سال ۲۰۱۳ در سن پترزبورگ اجلاس جوانان گروه ۲۰ تشکیل شد که در جریان آن تعامل رهبران جوان بریکس عامل تعیین کننده ای بود. 

اهمیت سیاسی و حضور فکری روسیه در میدان بریکس فوق العاده زیاد است. روسیه کشور محوری ژئوپلتیکی است که از وضع حقوقی کم نظیر عضو همه نهادهای مهم مدیریت جهان و اتحادیه های غیر تشریفاتی مختلف برخوردار است. روسیه که تنها کشور نماینده شمال ژئوپلتیکی و تمدنی در بریکس است، در این گروه نقش محوری ایفا می کند که بدون آن این گروه بعد فرا قاره ای خود را از دست می دهد. 

روسیه در بریکس سیاست فعالی دنبال می کند. رهبران روسیه با عنایت به اهمیت راهبردی بریکس برای سیاست خارجی کشور خواهان طراحی اساس نظری توسعه این گروه و تبدیل کردن آن به مکانیزم پایدار هماهنگی تلاش های عملی کشورهای عضو می شوند. ابتکارات روسیه که به دقت طراحی شده و بر استدلال های محکم استوار هستند، جوابگوی منافع هر کشور عضو گروه بوده و از حمایت آنها برخوردار می شوند. 

برای روسیه طراحی به موقع چشم انداز توسعه گروه بریکس اهمیت زیادی دارد زیرا کشورمان در سال ۲۰۱۵ میزبان اجلاس سران بریکس خواهد بود. روسیه به عنوان یکی از کنشگران سیستمی مناسبات بینالملل باید قبل از همه خط مشی مؤثر و جهت گیری سازنده کار مشترک و جو احترام آمیز مباحثات در داخل بریکس را عملی کند. فدراسیون روسیه با استفاده از ریاست خود در این گروه می تواند توان سیاسی و اقتصادی خود را در صحنه بین المللی به طور مؤثر پیش ببرد. به نظر می آید که روسیه باید از حالا نظریه ریاست خود در گروه را طراحی کند که رئوس و معیارهای اساسی رهبری روسیه در این گروه مهم بین المللی را منعکس کند که در سال های اخیر اعتماد جهانیان را به خود جلب کرده است. و این در حالی است که اقتصاد معاصر جهانی در شرایط کمبود اعتماد به نهادهای سیاسی فعالیت می کند. روسیه در جریان ریاست خود در گروه باید ضمن پیگیری بحث درباره موضوعات قبلی، سعی کند موضوعات اصولاً جدیدی را پیشنهاد کند که به فعالیت این اتحادیه تحرک بخشند. 

قرار است از ۱ ژانویه سال ۲۰۱۵ اتحادیه اقتصادی اورآسیایی کار خود را شروع کند. با توجه به اهمیت این اتحادیه برای روسیه و همزمان بودن ریاست روسیه در بریکس پیشنهاد می کنم ضمن تأکید بر بلوک اورآسیایی در داخل بریکس (روسیه، چین و هند) گروه تماس «بریکس – اتحادیه اقتصادی اورآسیایی» برای جلب کشورهای بریکس به شرکت در بعضی محورهای فعالیت اتحادیه اقتصادی اورآسیایی تشکیل شود. 

ساختار فعالیت بریکس با اصول منسوخ بلوک های نظامی – سیاسی تفاوت دارد که آنجا کشورهای قوی بر کشورهای ضعیف فرمانروایی می کنند. کشورهای مستقل بزرگی در این گروه شرکت می کنند که خواهان گفتگوی اعتماد آمیز در امور بین المللی و احترام به ویژگی های ملی همدیگر هستند. روز ۲۲ جولای در جلسه شورای امنیت فدراسیون روسیه بر اهمیت تأمین حق حاکمیت همه جانبه روسیه در شرایط اوضاع متشنج بین المللی مورد تأکید قرار گرفت. طرح بریکس با این جهت گیری کلیدی سیاست روسیه هم خوان است. 

می توان انتظار داشت که بریکس آینده بزرگی داشته باشد زیرا جامعه بین المللی به تنظیم مجدد توسعه جهان در شرایط جاری پی می برد. به عنوان مثال می توان خاطرنشان کرد که در سال ۲۰۱۱ شهروندان یونان که به سیاست اقتصاد کلان دولت ملی خود اعتراض می کردند، شعار می دادند: «از اتحادیه اروپا جدا شده و عضو بریکس می شویم!» در آن زمان این شعار جدی نبود ولی شاید تا این حد شوخی هم نباشد؟ 

نویسنده: اینال آردزینبا
منبع: روزنامه ایزوستیا


انتهای متن/

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 37004