توصيه مطلب
۱
 
اقتصاد روسيه
 

اقتصاد روسيه
 

اقتصاد روسيه
واحد پول روسیه روبل است. اقتصاد روسیه صنعتی و نیز وابسته به منابع بزرگ انرژی این کشور به ویژه گاز است. و راههای ترابری این کشور نیز بسیار مهم هستند. روسیه با تولید ناخالص داخلی ۱۲۸۹ تریلیون دلار در سال ۱۳۸۶، هفتمین اقتصاد بزرگ جهان بودهاست. اقتصاد این کشور بر پایه سرمایه داری و خصوصی سازی است، که این موضوع پس از فروپاشی شوروی و رهایی از اقتصاد دولتی و سوسیالیستی انجام شد.
 
اقتصاد روسيه و به ويژه در بخش اروپايي آن تا اواخر قرن نوزدهم يعني هنگامي كه انقلاب صنعتي در اروپا آغاز گشت بر پايه كشاورزي قرار داشت. سپس روند تكاملي اقتصاد اين كشور به واسطه جگ جهاني اول و جنگ‎هاي داخلي متعاقب آن دچار وقفه گرديد. 

استالين پايه‎هاي پيشرفت صنعتي مدرن را بنيان نهاد. با اجراي بازار آزاد، اقتصاد روسيه با وضعيت بغرنجي روبرو گرديد. از طرفي نهادها و روابط اقتصادي سابق از ميان رفت و از طرف ديگر سيستم جديد نيز هنوز اسرار نيافته بود و در نتيجه افت توليد در بيشتر بخش‎هاي اقتصاد حاكم گرديد.
 
نه سال بعد از فروپاشي شوروي، روسيه هنوز در راه ساخت اقتصاد بازار در كشور و نيل به رشد اقتصادي ميباشد. برغم ثروتهاي غني طبيعي، نيروي كار ماهر و پايه اقتصادي قدرتمند، توليد ناخالص ملي روسيه در مقايسه با سال ۱۹۹۱ به ۴۵ درصد رسيده است. در اواخر سال ۱۹۹۷ روسيه به موفقيتهايي چند نايل شد، تورم تحت كنترل قرار گرفت، روبل تثبيت شد و برنامه خصوصي سازي باعث شكل گرفتن طبقه كارفرماي كشور شد. همچنين قوانين بازاري تصويب و دادگاه داوري آغاز بكار كرد.
 
لكن در سال ۱۹۹۸ بحران اقتصادي آسيا به اقتصاد روسيه ضربه شديدي زده و باعث تنزل شديد درآمدهاي نفتي و خروج سرمايه گذاران خارجي از كشور شد. در اوت ۹۸ اين بحران به سقوط روبل منجر شد. 

دولت پرداخت بدهي دولتي (بازخريد اوراق قرضه بهادار به مبلغ ۴۰ ميليارد دلار) را متوقف كرد. در سال ۱۹۹۹ براي اولين بار بعد از سال ۱۹۹۱ توليدات كشور به ميزان ۲/۳ درصد (مطابق با آمار رسمي) افزايش يافت و در حد ملموسي سقوط ۶/۴ درصدي سال ۹۸ را جبران نمود. اين رشد اقتصادي برغم بحرانهاي سياسي داخلي و تعويض سه نخست وزير طي يك سال و استعفاي رئيس جمهور يلتسين در پايان سال رخ داد.
 
رشد قيمت نفت در نيمه دوم سال ۱۹۹۹ از اين لحاظ تأثير مثبت شديدي داشت. در نتيجه رشد قيمت نفت درآمدهاي صادراتي به ۲۹ ميليارد دلار بالغ شدند. در مقايسه با سال ۱۹۹۸ تورم به ۸۶ درصد رسيد كه قريب به سه برابر تورم در سال ۹۸ بود. رشد تورم در سال ۲۰۰۰ تاحدي مهار شده و به ۳۰ درصد رسيد.
 
دولت پوتين سعي داشت درآمدهاي نازل را با پرداخت حقوق و حق بازنشستگي نازل جبران كند. سرمايه گذاران داخلي و خارجي فعال نبودند. مشكلات ديرينه روسيه، فرار سرمايه، برتري معاملات پاياپاي، فساد گسترده و جنايت سازمان يافته در معيار وسيع باعث ميشد آنها از اين بازار روگردان شوند. 

اوضاع كلي اقتصادي
سهم روسيه در اقتصاد جهاني ناچيز است. در سال ۱۹۹۹ توليد ناخالص ملي روسيه ۲۴۰ ميليارد دلار برآورد شد كه در سطح توليد ناخالص ملي سوئد، تايوان و آرژانتين است. با توجه به اينكه جمعيت روسيه ده برابر بيش از جمعيت اين كشورها است پس درآمد سرانه ناخالص ملي (۲۵۰۰ دلار) ده برابر كمتر از اين كشورها است. پاييز سال ۱۹۹۹ بدهي خارجي روسيه (از جمله بدهي شوروي سابق) به ۱۶۰ ميليارد دلار بالغ شد و روسيه از اين لحاظ جايگاه اول را در دنيا احراز كرد.
 
در ساختار اقتصاد روسيه صنايع سنگين و بالاخص متالورژي، شيميايي، ماشين آلات سازي و شاخه انرژي برتري دارد. صنايع جنگلي نسبتاً پيشرفته در روسيه موجود است. بايد در نظر داشت كه ذخاير جنگلي روسيه بزرگترين ذخاير دنيا است. 

روسيه همچنين بزرگترين ذخاير اكتشاف شده گاز در دنيا را دارد و ذخاير نفتي آن جاي دوم را احراز ميكند. ذخاير بزرگ زغال سنگ در جمهوري كومي، سيبري شرقي و خاور دور وجود دارد. روسيه همچنين از لحاظ معادن سنگ آهن، بوكسيت، نيكل، قلع، طلا، الماس، پلاتين، سرب و روي غني ميباشد. بسياري از اين منابع طبيعي در سيبري قرار دارد كه مشخصات آن عبارت است از فضاهاي گسترده، جمعيت كم، اوضاي جوي سخت و يخبندانهاي طولاني. اين مشخصات مشكلات بسياري براي استخراج و حمل داراي بازدهي اقتصادي اين ذخاير ايجاد ميكند.

مناطق اقتصادي
روسيه به يازده منطقه بزرگ اقتصادي تقسيم مي شود كه عبارتند از: منطقه شمالغربي، منطقه شمالي، منطقه مركزي، منطقه ولگا-وياتكا، منطقه مركزي-زمينهاي سياه، منطقه كرانه ولگا، منطقه قفقاز شمالي، منطقه اورال، منطقه سيبري غربي، منطقه سيبري شرقي و خاور دور. استخراج نفت و گاز در سيبري غربي متمركز است، توليد برق توسط نيروگاههاي آبي، متالورژي فلزات غيرآهني و چوب جنگلي در سيبري شرقي رونق دارد.
 
خاور دور مركز توليد طلا، الماس، ماهي و فرآوردههاي دريايي است. در منطقه شمالي در وهله اول استخراج زغال سنگ، نفت، گاز، آپاتيت، نيكل و ديگر فلزات و همچنين توليد چوب و صيد ماهي برتري دارد. مناطق شمال غربي، مركزي، ولگا-وياتكا، اورال و كرانه ولگا ماشين آلات سازي، صنايع شيميايي، صنايع سبك، صنايع غذايي، توليد انرژي و خدمات پيشرفته دارد.

وضعيت كشاورزي
كشاورزي روسيه كه بيش از يك پنجم توليد ناخالص ملي كشور را تأمين ميكند در مناطق مختلف مشخصات مختلفي دارد. سه پنجم اراضي، زير كشت گندم و جو ميرود. توليد كنندگان اصلي گندم عبارتند از كرانه ولگا، قفقاز شمالي، منطقه مركزي زمينهاي سياه و سيبري غربي. همچنين محصولات داراي كاربرد فني (بالاخص آفتابگردان، چغندر قند و كنف)، سبزيجات (در باريكه ميانه و شمال غرب) و محصولات باغچهاي (در جنوب) در كشور كشت ميشود.
 
در سال ۱۹۹۱ قريب به ۹۷ درصد از اراضي زير كشت تحت كنترل ۲۶ هزار مزرعه بزرگ تحت كنترل حكومت بود. در آوريل ۹۲ بعد از تصويب قانون جديد ارضي ۷۰ هزار مزرعه خانوادگي كشاورزي شكل گرفت كه ۶ درصد اراضي زير كشت را بدست آوردند. تا پايان سال هاي ۹۰ هنوز قوانين ضروري براي مجاز شدن خريد و فروش و تملك زمين تصويب نشدند و همچنان كلخوزها و سووخوزها ارباب اصلي اراضي كشاورزي بودند.

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 24495