توصيه مطلب
۰
 
داریوش هخامنشی
 

داریوش هخامنشی
 

وی در سال ۵۲۲ پیش از میلاد بر اریکه شاهنشاهی نیمی از آسیا نشست و در سال ۴۸۶ پیش از میلاد چشم از جهان فرو بست و ایرانی را برای پس از خود به ارث گذاشت که درجهان بی سابقه بود. پس از وی خشیارشا بزرگ بر اریکه شاهنشاهی ۲۸ کشور آسیایی نشست و راه پدر خود را ادامه داد. داریوش پور(پسر) گشتاسب، پور ارشام، پور آریارمن، پور چیش پش بود و نیاکانش در سه نسل به کورش بزرگ بازمیگشت. او یکی از سرداران نامی ارتش کمبوجیه فرزند کوروش بزرگ بود. پس از درگذشت کمبوجیه داریوش بزرگ بر ضد بریای دروغین که خود را فرزند کورش معرفی کرده بود قیام کرد و سلطنت را از وی بازستاند. داریوش با همکاری شش سردار برجسته از ارتش کمبوجیه که نامشان: وینددفرنه، اوتن، گائوبرووه، ویدرنه، بغ بوخش، اردومنش بود بر ضد شاه دروغین قیام کردند و وی را از مقام شاهی برکنار کردند و مجازات کردند. سپس یکی از هفت تن سردار ایرانی در طی مسابقه ای در میدان اصلی شهر به مقام پادشاهی رسید و او کسی نبود جز داریوش بزرگ. به گفته هرودوت سه سال نخست سلطنت وی برای سرکوب شورشیان و برقراری ایران یکپارچه صرف شد. 

تقويم كنوني (ماه ۳۰ روز) ایران به دستور داريوش بزرگ پايه گذاري شد. او هياتي را براي اصلاح تقويم ايران به رياست دانشمند بابلي “دني تون” بسيج كرده بود. بر طبق تقويم جديد داريوش روز اول و پانزدهم ماه تعطيل بوده و در طول سال داراي ۵ عيد مذهبي و ۳۱ روز تعطيلي رسمي كه يكي از آنها نوروز و ديگري سوگ سياوش بوده است (ماریژان موله و پرفسور هرتزفلد) از دیگر اقدامات مهم داریوش شاه ابداع خط میخی پارسی باستان است. وی خطوط بین المللی (ایلامی، بابلی) را در ایران رواج داد و یک خط مشترک برای قلمرو شاهنشاهی ایران توسط اندیشمندان ایرانی ساخت که نام ان را میخی پارسی نام نهاد. که به زودی در ۲۸ کشور جهان رونق یافت. (هرودوت) داريوش بزرگ پادگان و نظام وظيفه را در ايران پايه گذاري كرد و به مناسبت آن تمام جوانان چه فرزند شاه و چه فرزند وزير بايد به خدمت بروند و تعليمات نظامي ببينند تا بتوانند از سرزمين ایران دفاع كنند. 

وی براي اولين بار در ايران وزارت راه، وزارت آب، سازمان املاك، سازمان پست و تلگراف (چاپارخانه) را بنيان نهاد که این اقدام وی نخستین وزارت پست سریع جهانی شناخته شده است. علاقه به آبادی، رونق کشاورزی و سرسبزی از دیگر خصوصیات برجسته داریوش بزرگ بود. وی شهربان (ساتراپ) ایالتهای خود را به موظف به کاشت درختان و رونق کشاورزی میکرد. در نامه ای که باستان شناسان آنرا پیدا کرده اند و پرفسور ایرانشناس گیریشمن آنرا به چاپ رساند داریوش بزرگ به حاکمان روسیه و آسیای صغیر چنین فرمان میدهد: من نیت شما را در بهبود بخشیدن کشورم به وسیله انتقال و کاشت درختان میوه در آن سوی فرات و در بخش علیای آسیا تقدیر و سپاس میگویم. داريوش براي جلوگيري از قحطي آب در هندوستان كه جزوي از ايران بوده سدي عظيم بروي رود سند بنا نهاد و مردمان آنجا را از خود خشنود نمود و جلوی قحطی را نیز گرفت. 

در طول سلطنت داريوش بزرگ ۲۴۲ حكمران یاغی بر عليه او شورش كرده بودند و او پادشاهي بوده كه با ۲۴۲ مورد شورش مقابله كرد و همه را برا جاي خود نشاند و مانع از متلاش شدن ایران توسط حکمرانان شد و عدالت و یکپارچگی ایرانی را در سرتاسر کشور بسط داد. او در سال آخر پادشاهي به اندازه ۱۰ ميليون ليره انگلستان ذخيره مالي در خزانه دولتي بر جاي گذاشت. احترام داریوش شاه به زنان و حفظ حقوق آنان از دیگر اقدامات برجسته وی به حساب میآید. طبق گفته پرفسور گیل استاین، دکتر دیوید استروناخ، پرفسور ریچای فرای و پرفسور علیرضا شاپور شهبازی (موسسه شرق شناسی شیکاگو و موزه ایران باستان) داریوش بزرگ برای بنا نهادن ساخت کاخهای پارسه از زنان به عنوان یکی از مهم ترین نیروهای کاری استفاده می کرد. به شکلی که در چندین مورد کتیبه بدست آمده نوشته شده است که زنی در اینجا مسئول بیش از ۱۰۰ نفر کارگرمرد بود و یا زنی دیگر به دلیل مهارت شغلی اش حقوقی معادل ۳ مرد دریافت میکرد. یا در کتیبه ای دیگر آمده زنان کارگر باردار در ساختن پارسه از حقوق شاهنشاهی برای استراحت و بارداری استفاده کردند. 

از دیگر اقدامات داریوش بزرگ دادن پناهندگی سیاسی به فيثاغورث بود كه بدلايل مذهبي از كشور خود گريخته بود و به ايران پناه آورده بوده است و سپس توسط داريوش بزرگ داراي يك زندگي خوب همراه با مستمري دائم شده بود. داريوش براي سهولت رفت و آمد ميان ايران وایالت مصر دستور داد كه ميان درياي سرخ و رود نيل آبراهي (کانال سوئز کنونی) بسازند كه آثار آن و كتيبه مربوط به اتمام اين آبراه كه صدها سال داير بود و بر اثر توفان شن پر شده است به دست آمده و موجود است. در طول اين كانال تخته سنگهاي تراشيده شده به دست آمده كه در آنها تاريخ اتمام هر قطعه از آبراه حك شده است و اين سنگها در دست است. در يك سنگ نبشته آمده است كه روز افتتاح آبراه، ۲۶ كشتي از آن عبور كردند و اين نوشته به چهار زبان و دو خط است (ميخي و هيروگليف). از همين دوران اثري به دست آمده كه عبارت است از مخلوطي از علامت ايران (بالهاي باز شده مرغ با سرانسان و كلاه پارسي) و علائم قديم مصر عليا و مصر سفلي كه نشانه وحدت مصر واحد با امپراتوري ايران است. 

لوح داريوش به مناسبت پايان آبراه «درياي سرخ، نيل» در قرن ۲۰ به دست آمده است. وي در سنگنبشته هايش در مصر خود را داريوش پسر ويشتاسپ هخامنش (ويشتاسپ در فارسي امروز به گشتاسپ تبديل شده است) خوانده كه از همان زمان احترام عميق به پدر و بكار رفتن نام او پس از نام فرد در جهان رواج يافته است. معبدي كه داريوش در مصر ساخت، هنوز تقريبا به طور كامل درمنطقه واحه موجود است. وی به ادیان مصر احترام گذاشت و هیچگاه دین مزدیسنای ایرانی (زرتشت) را در آنجا تبلیغ نکرد. 

داریوش بزرگ ایران را به ایالتهای بسیاری تقسیم کرد و در راس همه ایالتهای دولت مقتدر شاهنشاهی ایران را قرار داد. برای هر ایالت شهربان مقرر فرمود. برای هر شهربان دبیری گذاشت. در پایان در کل امپراتوری اشخاصی را گمارد تا وظع کشور را بررسی کنند و خطاها و کارهای غیر قانونی شهربانان را گزارش دهند. این افراد گوشهای شاه نامیده میشدند. به گفته پرفسور گیریشمن در کتاب ایران از آغاز تا اسلام این کار وی مورد ستایش همگان شده بود. زیرا دولت مردمان از ترس این افراد که با لباسهای شخصی در جامعه بودند از هر اقدام غیر قانونی سرباز میزدند. با تمامی این اقدامات شگفت انگیز و قدرت جهانی داریوش بزرگ او هیچگاه خود را در کتیبه هایش، خدا یا فرزند خدا نخواند و در سنگ نبشته هایش همیشه این قدرت جهانی ایران را مدیون خداوند (اهورامزدا) دانسته است. در حالی که شاهان سامی آنروزگار یا فرعونهای مصر و شاهان بابل با جلوس بر تخت بدون وقفه ای خود را فرزند خدایان میخواندند. نمونه بارز این مهم اسکندر گجستک است که به گفته مورخین یونانی پس از تصرف ایران وی خود را خدا نامید و فرزند پدر بودنش را رد کرد و گفت که خدایان با مادر من همبستر شدند و من زائیده شدم و همگی باید مرا ستایش و پرستش کنید. 

کتیبه ایران دوستانه داریوش بزرگ در پارسه:
خداوند این کشور (ایران بزرگ) را از گزند دشمن – دروغ و خشکسالی به دور نگهدارد.
کتیبه آموزنده داريوش بزرگ در نقش رستم:
داریوش بزرگ: خدای بزرگ است اهورامزدا. که این جهان را بیافرید. که خرد و نیروی کوشش را بر من ارزانی داشت به خواست و نیروی اهورامزدا شاهم و فرمانهای او را اجرا میکنم این چنین:
دوستدار و پیرو راستی هستم و بدی را دشمنم. خواهان داد و عدل هستم. نه می خواهم که از سوی توانایی به ناتوانی ستم شود و نه میخواهم که ناتوانی به توانایی بد کند . آنچه موافق راستی است میل من است و آنچه خلاف راستی است به شدت با آن مخالفم. خویم را در حد اعتدال نگه میدارم و چون خشم بر مرا فرا گیرد با اراده بر آن چیره میشوم تا مبادا ناروایی روی دهد. هوس اسیر دام من است و بر آن سخت حکومت میکنم. آنرا که نیکی کند مطابق نیکی اش پاداش میدهم. آنکه بد کند به کیفرش میرسانم. به هیچ وجه مایل نیستم که زیان و بد کرده شود و چون کسی مرتکب بدی شد به هیچ وجه مایل نیستم که بی کیفر بماند. هرگاه مردی بر علیه کسی ادعا کند تا مورد دادرسی واقع نشود بر او حکمی روا نمی کنم. از آنانی خوشوقت و خشنود هستم که با تمام نیرو و قدرتشان در راه نیکی بکوشند این چنین است رفتار و کردار من و این است آنچه که من می کنم. در میدان نبرد رزم آرایی چیره هستم.
در پیکارگاه دستانم میجنگند. چشم و هوشم نیز بکار است. آنانی که فرمانبرند می بینم و آنانی که خلافی کنند کارشان بر من پوشیده نیست. در میدان پیکار به چالاکی میجنگم. از نیروی دستان و پاهایم به خوبی بهره مند هستم. سوار کاری زبده و چالاکم کمانکشی ورزیده هستم. چه به هنگام نبرد پیاده و چه سواره. نیزه گزاری چرب دست هستم. این و هنرهای دیگر را اهورا مزدا بر من بخشود. اهورامزدا یاری ام کرد و نیروهایم را به نیکی هدایت کرد. ای مرد که این را میخوانی. نیک آگاه باش که داریوش چگونه شاهی است. چه هنراها و نیروهایی دارد. این برای تو ناراست نباشد. آنچه را که گفتم عمل کن. در اين كشور ها، مردي كه وفادار بود، نيك پاداش دادم و آن كه دشمن بود نيك كيفر دادم، به خواست اهورامزدا اين كشور ها قانون مرا اجرا كردند. آنچه به آنان گفتم آنگونه كردند.
تو كه بعد از من شاه خواهي بود از دروغ سخت بپرهيز. مردي كه خواهد دروغزن بود نيك كيفر ده. اگر چنين مي انديشي بايد كشورم در امان باشد. آنهايي كه پيشتر شاه بودند در آن مدت، آنچه را كه من در يك سال و اندي به خواست اهورامزدا كردم نكردند. از آن رو اهورامزدا مرا ياري كرد، چون بدكردار نبودم، دروغزن نبودم، خطاكار نبودم، نه من، نه دودمانم. بر پايه راستي رفتار كردم: نه به ناتوان و نه به توانا بد كردم، مردي كه با خاندانم همكاري كرد او را نيك پاداش دادم و آنكه زيانكاري كرد، او را نيك كيفر دادم. تو كه سپس شاه خواهي بود، مردي كه دروغزن يا خطاكار است او را دوست مباش و او را نيك كيفر ده. تو كه سپس اين نوشته ها را كه من نوشتم، يا اين نگاره ها را ببيني، آنها را ويران مكن، تا جايي كه ممكن است آنها را بپاي، تا زماني كه تندرست باشي. هر آنكه اهورامزدا را بپرستد، بخشش وي از آن او خواهد بود، هم در زندگي و هم پس از مرگ. اهورا مزدای بزرگ بزرگترین خدایان. او داریوش را شاه آفرید. او به وی شاهی را ارزانی فرمود و به خواست اهورامزدا داریوش شاه شد. این کشور پارس که اهورامزدا بمن ارزانی فرمود زیباست و دارای اسبان خوب و مردان خوب است به خواست اهورامزدا داریوش شاه از هیچکس نمی ترسد. خدای بزرگ این کشور را از دشمن - خشکسالی و دروغ محفوظ فرماید.

منابع
۱- ایرانشناسی، سایت خبری تحلیلی ایراس، گردآورنده بهدا فرهنگ، ۱۳ آذر ۱۳۸۷
۲- سایت دانشنامه آزاد فارسی، ویکی پدیا، http://fa.wikipedia.org/wiki/
۳- امپراتوري هخامنشي، پي ير بريان، تهران: نشر قطره، فرزان روز, ۱۳۸۱
۴- تاريخ امپراتوري هخامنشيان (از كورش تا اسكندر)، پي ير بريان، تهران: زرياب, ۱۳۷۷

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 24161