توصيه مطلب
۰
 
پایان سفر پوتین به آمریکای لاتین
بریکس در رویای برهم زدن نظام پولی جهان
 

آمریکای لاتین به عنوان حیات خلوت ایالات متحده همواره از اهمیتی کلیدی در سیاست خارجی روسیه برخوردار بوده است. سفر اخیر رئیس جمهور روسیه به منطقه و شرکت در نشست سران بریکس می تواند نوید بخش آینده ای روشن برای مقامات کرملین باشد. در مطلب پیش رو، "حسن بهشتی پور" عضو شورای علمی ایراس به بررسی نتایج دیدار پوتین از دو کشور نیکاراگوئه و کوبا در آمریکای مرکزی و دو کشور برزیل و آرژنتین در آمریکای جنوبی توجه می کند. دراین مطلب همچنین به نتایج مهم تشکیل صندوق توسعه بریکس که حاصل تصمیم تاریخی رهبران پنج کشور عضو این گروه بود نیز بررسی شده است.
بریکس در رویای برهم زدن نظام پولی جهان
 
ایراس؛ سفر"ولادیمیر پوتین" رئیس جمهوری روسیه در اوایل ماه جولای که در غرب ماه مسافرت و تعطیلات محسوب می شود ؛ به آمریکای مرکزی و جنوبی ، به اصطلاح هم فال بود و هم تماشا. فال بود از جهت آن که قرعه کار روسیه در مقابله با تحریم های تحمیلی غرب به حیاط خلوت ایالات متحده در قاره آمریکا افتاد . تماشا هم بود زیرا پوتین توانست در برزیل هم فینال جام جهانی فوتبال را ازنزدیک در استادیوم نظاره گر باشد وهم در نشست سران گروه بریکس شرکت کند. 


► پیشینه بحث

روسیه چه در دوران جنگ سرد در قالب شوروی وچه در دوران روسیه جدید به آمریکای لاتین به عنوان حوزه نفوذ سنتی آمریکا توجه داشته و همیشه تلاش کرده است از طریق توسعه همکاری های خود با کشورهای این منطقه از یکسو بازار خوبی برای فروش محصولات خود به ویژه نفت و اسلحه پیدا کند و از سوی دیگر بتواند با توسعه نفوذ آمریکا در شرق اروپا وبویژه درجمهوری های سابق شوروی، مقابله به مثل نماید. این مساله به ویژه دردو دهه اخیربا به قدرت رسیدن دولت های منتقد سیاست ایالات متحده آمریکا در کشورهایی نظیر نیکاراگوئه ، ونزوئلا ، بولیوی ، اکوادور ، پاراگوئه ، اروگوئه ،آرژانتین و برزیل فضای مناسب تری را برای روسیه بوجود آورد.
 
فضای مناسبی که ازشروع دورسوم ریاست جمهوری پوتین دراردیبهشت سال ۱۳۹۱ به نحو آشکارتری، به درپیش گرفته شدن سیاست تقابل با یکجانبه گرایی ایالات متحده از سوی مسکو کمک کرد. 


► دوره جدید سیاست روسیه در حوزه آمریکای لاتین 

پوتین در نخستین مرحله از سفر خود روزجمعه بیشتم تیرماه ۱۳۹۳ وارد هاوانا پایتخت کوبا شد . کشور کوبا به عنوان متحد دیرین روسیه در سالهای طولانی نقشی کلیدی در مناسبات روسیه و آمریکا ایفاء کرده است . این کشور در سالهای اخیر با مشکلات گوناگونی دست و پنجه نرم می کند که یکی از آنها بدهی خارجی سرسام آوری است که بازپرداخت آن در عمل ناممکن است. شاید به همین دلیل پوتین ۳۲ میلیارد دلار از بدهی های کوبا به روسیه را بخشید تا با صرف نظر کردن از ۹۰ درصد بدهی های این کشور به روسیه زمینه را برای بازپرداخت
روسیه چه در دوران جنگ سرد در قالب شوروی وچه در دوران روسیه جدید به آمریکای لاتین به عنوان حوزه نفوذ سنتی آمریکا توجه داشته و همیشه تلاش کرده است از طریق توسعه همکاری های خود با کشورهای این منطقه از یکسو بازار خوبی برای فروش محصولات خود به ویژه نفت و اسلحه پیدا کند و از سوی دیگر بتواند با توسعه نفوذ آمریکا در شرق اروپا وبویژه درجمهوری های سابق شوروی، مقابله به مثل نماید.
حدود ۳ میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار از مابقی بدهی کوبا را از طریق مشارکت در طرح های اقتصادی مشترک با روسیه طی ۱۰ سال آینده فراهم کند. 

شاید بخاطر همین سخاوتمندی آقای پوتین بود که رهبران کوبا با بازگشایی پایگاه شنود "لوردس" (1) موافقت کردند. اهمیت این پایگاه جاسوسی شوروی در اوج جنگ سرد در جنوبی ترین نقطه هاوانا ، پایتخت کوبا برای روسیه بخاطر آنکه در فاصله ۲۵۰ کیلومتری مرز دریایی ایالات متحده آمریکا قرار دارد بر کسی پوشیده نیست . زیرا نقشی اساسی در به دست آوردن اطلاعات حرکت کشتی های آمریکایی در دریای کارائیب ایفاء می کند. 

پوتین درکنفرانس مطبوعاتی خود در برزیل راه اندازی دوباره این پایگاه شنود را تکذیب کرد. اما به باور ناظران اطلاعاتی در منطقه چنین تکذیبی برای کاهش تاثیرات منفی آن بر روابط دو جانبه با آمریکا انجام شده است. به نظر می رسد روسیه می کوشد با بسط مناسبات خود با کوبا راه های جدیدی را برای مقابله با فشار غرب در اوکراین جستجو کند. 

پوتین در دومین مرحله سفر خود به آمریکای مرکزی بصورت سرزده واعلام نشده وارد ماناگوا پایتخت نیکاراگوئه شد. او دراین دیدار کوتاه با "دانیل اورتگا" رئیس جمهور نیکاراگوئه گفت سال ۲۰۱۴ سالی پربار و خوب برای هر دو کشور است؛ چرا که در این سال روابط نزدیک ۷۰ سال پیش میان روسیه و نیکاراگوئه دوباره از سر گرفته شد. اشاره پوتین به سابقه نسبتا طولانی مناسبات دو کشور تاکیدی براین واقعیت بود که روسیه دوستان قدیمی خود را در منطقه استراتژیک کارائیب فراموش نمی کند . همچنانکه در سالهای گذشته هزینه این مناسبات را نیز پرداخته است. 

انتخاب بوینس آیرس پایتخت آرژانتین برای سومین مرحله از دیدار شش روزه پوتین ازآمریکای لاتین تلاش دیگری از سوی روسیه برای برقراری ارتباط بیشتر و نزدیکتر با دومین قدرت اقتصادی آمریکای جنوبی بعد از برزیل بود. سرمایه گذاری روسیه درصنایع آلومینیوم آرژانتین و فروش نفت به این کشور زمینه های مهم همکاری بین دو کشور است که در این سفر مورد توجه قرارداشت. با توجه به سابقه ۱۳۰ ساله مناسبات بین روسیه و آرژانتین به نظر می رسد تلاش روسیه برای عضویت آرژانتین در گروه بریکس، به عنوان عضو ششم به تقویت موقعیت این گروه در عرصه جهانی کمک کند. 

شاید بتوان گفت نقطه اوج تلاش پوتین در دیدار دوره ای از چهار کشور در برزیل به بار نشست . در این سفر پوتین ضمن توسعه روابط دو جانبه با برزیل تلاش کرد همراهی دیگر اعضای گروه بریکس یعنی چین ، هند و آفریقای جنوبی را برای مقابله با فشار غرب بر مسکو را بدست آورد. 

کشورهای عضو این گروه تاکنون در برخورد با اختلافات روسیه با اتحادیه اروپا و آمریکا بر سر مساله اوکراین با احتیاط عمل کرده اند، زیرا آنها مایل نیستند بخاطر ماجراجویی روسیه در کریمه مناسبات اقتصادی خود را با اتحادیه اروپا و آمریکا دچار چالش جدی کنند . با این حال در بیانیه پایانی حمایت خود را از روسیه در برابر تحریم های غرب اعلام کردند. 

اما مهم تراز صدور یک بیانیه رسمی بی خاصیت ، تصمیمی که رهبران کشورهای گروه بریکس برای تشکیل بانک جدید توسعه گرفتند ، کمک شایان توجهی به موقعیت پوتین در برابر غرب بشمار می رود. 

تلاش برای تشکیل چنین بانکی که بتواند به حاکمیت بی چون چرای غرب بر نظام پولی بین المللی پایان دهد، ازچند سال قبل آغاز شده بود که سرانجام در اجلاس«فورتالزا» ( شهری در شمال شرقی برزيل) به بار نشست. تشکیل این بانک که قرار است در ظرف ده سال آینده سرمایه آن به صد میلیارد دلار برسد نظام مالی کنونی جهان را که ميراث کنفرانس سال ۱۹۴۴ "برتون وودز" است پس از گذشت هفتاد سال به چالش می کشاند. (2) 

با آنکه اکثر کشورهای در حال توسعه و توسعه نیافته منتقد نظام مالی حاکم برجهان هستند اما به دلیل آنکه امکانات لازم را برای مقابله با این نظام سلطه را ندارند ، در عمل
شاید بتوان گفت نقطه اوج تلاش پوتین در دیدار دوره ای از چهار کشور در برزیل به بار نشست . در این سفر پوتین ضمن توسعه روابط دو جانبه با برزیل تلاش کرد همراهی دیگر اعضای گروه بریکس یعنی چین ، هند و آفریقای جنوبی را برای مقابله با فشار غرب بر مسکو را بدست آورد.
به آن تن داده اند. 

اکنون با تشکیل بانک جدید توسعه در شانگهای چین با سرمایه اولیه ۵۰ میلیارد دلار (3) این امید بوجود آمده است که شاید با پیوستن سایر کشورهای درحال توسعه به این بانک ، در سالهای آتی شاهد برهم خوردن نظام ظالمانه هفتاد سال گذشته در اقتصاد جهانی باشیم. 


► نتیجه گیری و جمع بندی

پوتین در دیدار شش روزه خود از آمریکای لاتین توانست با دست پر به کشورش باز گردد او امیدوار است تا با اتکاء به همکاری با متحدان خود در این منطقه بتواند فشار فزاینده غرب به روسیه را تا حدودی خنثی و یا کاهش دهد. دراین میان همگامی "شی جین پینگ" رییس جمهوری چین، "دیلما روسف" رییس جمهوری برزیل ، "نارندرا مودی" نخست وزیرهند و"جاکوب زوما" رییس جمهوری آفریقای جنوبی با پوتین در تاسیس بانک جدید توسعه در اجلاس تاریخی گروه بریکس در فورتالزای برزیل ، این امیدواری را برای رئیس جمهوری روسیه بوجود آورد که گروه بریکس بتواند نقش محوری و پشتیبانی کننده سیاست روسیه را در آمریکایی لاتین برعهده بگیرد . همچنانکه سازمان شانگهای نقش محوری را در سیاست آسیایی روسیه ایفاء می کند . 


پی نوشت ها
(1) پایگاه رادیویی لوردس در سال ۱۹۶۴ پس از بحران موشکی کوبا برای جمع آوری اطلاعات توسط شوروی در کوبا تاسیس شد. این پایگاه در سال ۲۰۰۱ به عنوان اقدامی برای نشان دادن حسن نیت روسیه در قبال آمریکا به دستور پوتین بسته شده بود. 

(2) در همين کنفرانس بود که دو سازمان زير عنوان صندوق بينالمللی پول و بانک بينالمللی ترميم و توسعه معروف به «بانک جهانی» به وجود آمدند . صندوق بین المللی پول بنا بود از ثبات مالی کشورها در مقابل اختلالهايی که در موازنه بازرگانی و تعادلهای پولیشان به وجود میآيد، حمايت کند. اما در عمل به عنوان ابزار سلطه مالی غرب در خدمت منافع آمریکا و متحدانش قرار گرفت . بانک جهانی ترمیم و توسعه نیز قرار بود با اعطای تسهيلات مالی با شرايطی آسانتر از شرايط بازار به طرحهای توسعه کشورها به خصوص در عرصههای زير بنايی کمک کند اما این بانک نیز در عمل وام های خود را به پروژه هایی اختصاص داد که درراستای تحکیم موقعیت شرکت های بزرگ غربی باشد. 

(3) سرگی کاترین، رئیس اطاق تجاری – صنعتی و رئیس شورای کاری « بریکس» در باره چگونگی تامین سرمایه و نحوه اداره این بانک گفت:
« روسیه و کشورهای دیگر عضو « بریکس» ابتدا تا ۲ میلیارد دلار به صندوق این بانک واریز می کنند. این سرمایه پرداختی بانک است. سرمایه توزیعی ۵۰ میلیارد دلار خواهد بود. سرمایه مجاز حدود ۱۰۰ میلیارد دلار خواهد بود. عمدتا این سرمایه ها طی ۷ سال شکل خواهد گرفت. گروه همکاران، این بانک را اداره خواهد کرد. ارگان عالی با مسئولیت مشترک همکاران - شورای حکام و عالی ترین نهاد اجرایی – شورای مدیران خواهد بود. رئیس بانک به مدت ۵ سال انتخاب خواهد شد. بطور کلی بانک جدید توسعه نه تنها به کشورهای عضو « بریکس» بلکه به دیگر کشورهای عضو سازمان ملل متحد نیز خدمات خواهد رساند. اما سهم کشورهای عضو «بریکس» در سرمایه بانک نباید از ۵۵ درصد کمتر باشد. بانک در جهت تأمین سرمایه پروژه های زیر ساخت کشورهای عضو « بریکس» کار می کند.» 

نویسنده: حسن بهشتی پور، عضو شورای علمی ایراس؛


پایان متن/
Share/Save/Bookmark
کد خبر: 36977