توصيه مطلب
۰
 
نشست تخصصي 5: «نظام پارلماني قرقيزستان؛ تحولي جديد در آسياي مركزي»
 

نشست تخصصي 5: «نظام پارلماني قرقيزستان؛ تحولي جديد در آسياي مركزي»
 

ايراس: كشور قرقيزستان در يك سال اخير تحولات سريع و عميقي را پشت سر گذاشته و هماكنون نيز آبستن حوادث مختلف است. تحولات در اين كشور با اعتراضات مردمي به دولت كورمانبك باقييف آغاز و در زمان كوتاهي به سرنگوني دولت او منجر گشت، با تدوين و تصويب قانون اساسي جديد كه بر اساس آن نظام رياستجمهوري تبديل به نظام پارلماني شده و احزاب و گروههاي مختلف امكان مشاركت در قدرت را مييافتند دنبال شد. با وجود آنكه مقامات بيشكك اميدوارند تا از اين طريق بتوانند ضمن توجه به خواستههاي مردم و گروههاي مختلف سياسي، توسعه و ثبات را براي اين كشور به ارمغان آورند، اما عدهاي نظام پارلماني را موجب بيثباتي اين كشور و كل منطقه ميدانند. مؤسسه ايراس در راستاي سلسله جلسات تخصصي خود در نشست «نظام پارلماني قرقيزستان؛ تحولي جديد در آسياي مركزي» با سخنراني آقاي دكتر بهرام اميراحمديان، استاد دانشگاه، آقاي حسن بهشتيپور و نيز تنی چند از کارشناسان برجسته این مساله را مورد بررسی و نقد قرار داد.


سخنراني آقاي دكتر اميراحمديان
در اين نشست آقاي دكتر اميراحمديان، با اشاره به اينكه به گفته يكي از نويسندگان، "قرقيزستان در دوران آقايف جزيره آرامش بود" و مردم رفاه و آرامش نسبي داشتند و اين كشور سالانه پذيراي تعداد زيادي از گردشگران خارجي بود، اظهار داشت در اين كشور ذاتا زمينه بحران وجود داشت و با وجود رفاه نسبي در پايتخت، مردم در بقيه نقاط اين كشور در فقر به سر ميبردند و شرايط بدي داشتند. در نقاط روستايي نيز جوانها به زبان روسي صحبت ميكردند و وقتي از آنها علت را جويا شدم، گفتند كه ما زبان قرقيزي را نياموختهايم و به همين علت به زبان روسي صحبت ميكنيم. وي با اشاره به اينكه در قرقيزستان فاصله مناطق از يكديگر زياد است، تصريح كرد در انقلاب رنگي سال ۲۰۰۵ نيز اعتراضات از جنوب به شمال گسترش يافت و اعتراضات بر خلاف ديگر مناطق، با غارت فروشگاهها توسط مردم همراه بود. وي گفت در بررسي اوضاع اين كشور بايد به ۳ نكته توجه نمود. مساله اول ساخت قومي و قبيلهاي قرقيزستان و نظام سلسله مراتبي حاكم بر آن است كه يك نفر در راس قرار ميگيرد. اين نظام ويژگيهاي قومي خاص خود را دارد. نكته دوم فقر و فاصله طبقاتي موجود در ميان مردم اين كشور ميباشد. در اين رابطه ميان شهر بيشكك به عنوان پايتخت و ديگر شهرهاي قرقيزستان تفاوت فراواني وجود دارد. مساله ديگري كه اهميت خاصي دارد، موضوع حضور ازبكها در قرقيزستان ميباشد. 

دكتر اميراحمديان ادامه داد حدود يك ميليون ازبك در اين كشور ساكن هستند كه بيشتر آنها در وادي فرغانه كه به اشتباه دره فرغانه ناميده ميشود زندگي ميكنند و حاصلخيز بودن منطقه باعث رفاه بيشتر ساكنان آن شده است و همين امر موجب برتري آنها گشته و اين مساله در منازعات اخير قرقيزستان دخيل بود. وي با اشاره به اهميت گلوگاههاي منتهي به اين منطقه گفت هميشه نيروهاي مسلح مستقر در آن اوضاع را تحت نظر دارند. وي مواد مخدر و انتقال آن از اين منطقه به كشورهاي همسايه را يكي از معضلات كنوني دانست و در ادامه با اشاره به پايبندي مذهبي مردم قرقيزستان، بر پيوندهاي تاريخي آنها با ايرانيان تاكيد نمود. وي با تشريح اقدامات بحثبرانگيز اخير در اين كشور خاطر نشان ساخت قرقيزستان كشوري است كه مانند برخي از دولتهاي آسياي مركزي به درآمدهاي خارجي وابسته بوده و اين امر موجب بروز مشكلاتي ميگردد و كوهستاني بودن حدود ۹۰ درصد از اين سرزمين و منابع درآمدي در بخش اقتصاد و تجارت از عوامل دخيل در اين مساله هستند. 

دكتر اميراحمديان گفت در واقع يكي از علتهاي اجاره پايگاههاي نظامي به كشورهاي خارجي همين مساله ميباشد و درآمد حاصل از آن بر شكاف طبقاتي در اين كشور دامن ميزند زيرا فقط در اختيار دولتمردان قرار دارد و مردم سودي از آن نميبرند. وي با اشاره به انتخابات اخير پارلماني قرقيزستان گفت حتي كسانيكه در اين كشور به آمريكا گرايش دارند، به سمت روسيه متمايل شدهاند و پيوندهاي تاريخي، فرهنگي و زباني و همچنين مهاجرت تعداد زيادي از روسها براي كار به روسيه را از عوامل دخيل در اين امر دانست.
دكتر اميراحمديان گفت هنوز هم در آسياي مركزي زبان روسي، زبان غالب ميباشد و چيزي جايگزين آن نشده و مهمترين زبان ارتباطي است و روسيه ميتواند نقش فعالي در آنجا داشته باشد و ۲۵ درصد توليد ناخالص ملي قرقيزستان از طريق مهاجران شاغل در روسيه تامين ميگردد. وي خاطر نشان كرد نميتوان نقش روسيه در اين كشور را انكار كرد و به همين دليل نيز خانم اوتانبايوا از روسيه درخواست كمك كرد. وي با اشاره به نظام سلسله مراتبي ريشهدار در اين كشور، نظام پارلماني جديد و آينده آن را باتصميمات آتي سران قرقيزستان و نوع شكلگيري نهادهاي سياسي آن مرتبط دانست.

سخنراني آقاي حسن بهشتيپور
آقاي حسن بهشتيپور برگزاري انتخابات پارلماني در قرقيزستان را نقطه عطفي در انتخاباتهاي برگزار شده در اين كشور پس از فروپاشي شوروي دانست و با بررسي آمارهاي اعلام شده درباره برگزاري انتخابات، به تحليل نتايج آن پرداخت و بر لزوم آيندهپژوهي در موسسات پژوهشي مانند موسسه ايراس تاكيد نمود. وي علت عدم اعلام نتايج انتخابات در زمان پيشبيني شده را، تلاش احزاب پيروز براي دستيابي به توافق اوليه (با توجه به نزديكي آراي احزاب پيروز) دانست و با اشاره به اينكه هيچ يك از احزاب شركت كننده نتوانست اعتماد عمومي را جلب نموده و اكثريت را به دست آورد، جامعه قرقيزستان را يك جامعه متكثر خواند و برگزاري انتخابات در محيطي امن و آزاد را گامي موثر در جهت مشروعيت بخشيدن به دولت جديد اين كشور و نقطه عطفي در قرقيزستان دانست كه بر اساس آن نظام سياسي اين كشور از نظام رياستي به نظام پارلماني تغيير مييابد. وي برقراي اين نظام را حركتي جديد در آسياي مركزي خواند كه با توجه به اقتدارگرايي رهبران كشورهاي منطقه از اهميت به سزايي برخوردار ميباشد.
 
وي اظهار داشت در اين انتخابات ۲۹ حزب و ۳۳۰۰ نفر براي به دست آوردن ۱۲۰ كرسي پارلمان به رقابت پرداختند. بهشتيپور توافق پيرامون تقسيم قدرت را لازمه تشكيل ائتلاف دانست و اظهار داشت احزاب آتهژوت، عاروناموس و ريسپوبليكا از شانس بيشتري براي ائتلاف با يكديگر برخوردارند. وي با اشاره به استقبال آمريكا از ايجاد نظام پارلماني در قرقيزستان خاطر نشان ساخت كه اين نظام، فضاي بازتري براي نفوذ آمريكا در اين كشور به وجود ميآورد و آمريكا ميتواند ادعاي حقوق بشر را نيز داشته باشند و از طرفي زمينه را براي روسها فراهم ميسازد و موقعيت آنها را تثبيت ميكند كه به ضرر آمريكاست. 

وي در ادامه به بحث پيرامون خصوصيات نظام پارلماني جديد قرقيزستان پرداخت و ويژگيهاي مثبت و منفي نظام انتخاباتي نسبي را بيان نمود و امكان مانور احزاب كوچك را از جمله ويژگيهاي مثبت آن خواند و گفت در اين حالت اگر هر حزب ۵ درصد آرا را كسب نمايد، ميتواند وارد پارلمان شود اما در سيستم مطلق، فقط احزاب بزرگ امكان رقابت دارند. وي نبودن ثبات كافي براي تشكيل دولت و لزوم ائتلاف احزاب را از معايب اين نظام دانست و گفت به گزارش خبرنگار پرستيوي؛ هزينه برگزاري اين انتخابات هفتصد هزار دلار بوده كه براي كشوري مانند قرقيزستان رقم بسيار بالايي است و حضور۳۰۰ ناظر خارجي از جمله ناظراني از ايران را نشانه اهميت آن براي كشورهاي مختلف دانست. 

وي گفت ۷۰۰۰ پليس و ۱۳۰۰۰ نفر نيروي داوطلب مسئول برگزاري انتخابات بودند كه در نهايت بدون هيچ درگيري جدي برگزار شد. وي با اشاره به حضور ۵۵ درصدي مردم اين كشور در انتخابات اخير پارلماني گفت با وجود اينكه شهر اوش مركز اغتشاشات بود اما ۶۶ درصد از مردم اين شهر در انتخابات شركت كردند و بالاترين حضور را داشتند و كه بيانگر بسيج ازبكتبارها براي انتخابات است و در واقع اقليت ۱۵ درصدي ازبك، نقش پررنگي در انتخابات داشتند. 

وي با ارائه آمار اعلام شده از نتايج انتخابات، به بررسي ويژگيهاي احزاب پيروز و خاستگاه آنها پرداخت. به گفته وي يكي از احزاب پيروز در انتخابات، حزب آته ژورت است كه با كسب ۸۸/۸ درصد آرا، ۲۸ كرسي را در اختيار خواهد داشت و پايگاه آن در جنوب قرقيزستان و از طرفداران باقييف ميباشد و پيروزي يك حزب مخالف با درصد بالايي از آرا، از نكات قابل ملاحظه در اين انتخابات است. 

حزب ديگر سوسيال دموكرات است كه با نخست وزير وقت رابطه دارد و ۰۴/. درصد آرا را به خود اختصاص داده است. گفته ميشود كه حزب سوسيال دموكرات غربگراست اما در اين رابطه ترديدهايي وجود دارد و بيشتر يك حزب مليگرا به شمار ميآيد. حزب عاروناموس با كسب ۴۲/۰۷/. درصد آرا و ۲۴ كرسي از جمله احزاب روسگرا به شمار ميرود. 

حزب ريسپوبليكا كه يك حزب تازه تاسيس است و ۶ ماه قبل تاسيس شده و مورد حمايت روسيه نيز قرار دارد، ۲۳ كرسي را به خود اختصاص داده است. حزب آته ميكين نيز كه به دولت وابسته ميباشد ۶/۰۵/. درصد آرا را به دست آورده است. 

در ادامه بهشتيپور به تحليل نتايج انتخابات پرداخت و تصريح كرد اگرچه پيروزي احزاب روسگرا در اين انتخابات ميتواند به نوعي موفقيت روسيه محسوب شود اما اين پيروزي شكننده است و مخالفت رسمي روسيه با نظام پارلماني جديد قرقيزستان و گرايش مدويديف به نظام رياستي بيانگر عدم موفقيت روسهاست. وي اظهار داشت نكته قابل توجه آن است كه جامعه قرقيزستان همچنان متكثر است و هيچ حزبي اعتماد عمومي را جلب نكرده است. به عقيده وي برگزراي انتخابات در محيطي آزاد و آرام كه مورد تاييد تمام ناظران بينالمللي بود ( به طور نسبي و نه كاملا دموكراتيك) از ديگر مسائل قابل ذكر ميباشد.
 وي گفت برگزاري انتخابات نشانه تثبيت نظام پارلماني در قرقيزستان است. وي در بخش پاياني سخنان خود گفت تجربه ۲۰ سال گذشته نشان داده است كه معادلات در آسياي مركزي صرفا به پايتخت اين كشورها ختم نميشود و آمريكا و روسيه و روابط دوجانبه آنها نقش مهمي در اين رابطه ايفا ميكند. وي با اشاره به اهميت تحولات ذكر شده براي كشورمان، خواستار پيشبيني جريانهاي آتي و عدم برخود منفعلانه ايران شد.

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 24213