توصيه مطلب
۱
 
"کتابی در راستای افزایش تعاملات فرهنگی میان ملت‌های مسلمان"
گفت‌وگو با وحید پرست‌تاش
 

ايراس: وحید پرست‌تاش از جمله جوانان خوش‌استعداد در حوزه روابط بین‌الملل است که تلاش مي‌کند برای فهم دقیق و کارشناسی وقایع و اتفاقات حوزه مطالعاتی خود، پیش‌نیازهای لازم را برای این مهم پشت سر بگذارد. بی‌شک تسلط بر زبان و مطالعه تخصصی تاریخ و فرهنگ هر کشور مهم‌ترین و اساسی‌ترین نیاز علمی در این مسیر است. این کار برای برخی کشورها که زبان خاص و نادری دارند، مشکلات خاص خود را به همراه دارد. وحید پرست‌تاش، کارشناس منطقه بالکان است. اطلاعات تاریخی و سیاسی درباره این کشورها در ایران بسیار كم است و كتاب‌هاي آموزش درباره زبان آن‌ها نيز به مراتب كمتر... . وی با درک این خلا مهم، پیش از هر چیز به فراگیری زبان آلبانیایی پرداخت و با توجه به علاقه‌ای که بیش از هر چیز ریشه در دین مشترک دارد اقدام به تالیف و انتشار کتاب همراه آموزش زبان آلبانیایی کرد. در گفت‌وگویی که با این نویسنده و کارشناس داشتیم تلاش کردیم ضمن معرفی کتاب او، اطلاعات مختصری هم در مورد کشور آلبانی و اشتراکات فرهنگی میان دو ملت ایران و آلبانی در اختیار خوانندگان گرامی قرار دهيم.
"کتابی در راستای افزایش تعاملات فرهنگی میان ملت‌های مسلمان"
 

آقاي پرستتاش، ایده اولیه نگارش اين كتاب چگونه شکل گرفت؟
تردیدی نیست که نخستین گام در جهت شناخت فرهنگ یک ملت، فهم زبان ایشان است و بدون دانش زبانی نمیتوان به شناختی جامع و کامل از فرهنگی دیگر دست یافت. باید بگویم، از سالهای قبل با توجه به رشته تحصیلیام که روابط بینالملل بود به مطالعه حوزه آلبانیتباران بالکان علاقه پیدا کردم.

زمانی که پایاننامه کارشناسی ارشد خود را درباره مسلمانان کوزوو تالیف میکردم با مطالعه عمیق در این حوزه متوجه شدم که آلبانیاییها به لحاظ فرهنگی با مردم ایران اشتراکاتی بسیار دارند و زبان، یکی از ابزارهای شناخت این اشتراک فرهنگی بود. از طرفی، فهم فرهنگ یک قوم آن هم در چهارهزار کیلومتر دورتر از ایران، بدون آشنایی با زبان آنها میسر نبود. از این رو با مشورت یکی از دوستانم با یکی از دانشجویان آلبانی در ایران آشنا شدم و آموزش زبان آلبانی را با او شروع کردم و بعدها نیز فرصتی پیش آمد تا بتوانم از نزدیک با این مردم آشنا و در کلاسهای زبان آلبانیایی در دانشگاه اتحادیه اروپا در شهر «تتوای مقدونیه» شرکت کنم. در همان زمان شروع به جمع آوری منابع مختلف کردم و نتیجه آن، تاليف این کتاب شد.

زبان آلبانيایی چه مولفههايي دارد؟
زبان آلبانیایی كه به گویش آلبانی به آن «جوها شچیپِ» گفته میشود، زبانی از خانواده زبانهای هند و اروپایی است که خاستگاه آن آلبانی و کوزوو است، ولی در دیگر نقاط جهان نیز به آن سخن گفته میشود.

در حال حاضر بیش از ده میلیون نفر در جهان به این زبان تکلم میکنند و اگرچه مرکز تجمع ایشان شبه جزیره بالکان است ولي آلبانیتباران در کشورهای آمریکا، استرالیا، ایتالیا، سويیس، آلمان و دیگر کشورهای اروپایی نیز حضوری قابل توجه دارند و از اقلیتهای قابل ملاحظه در این کشورها محسوب میشوند.

در سال ۱۸۵۴ «فرانتس بوپ»، زبانشناس آلمانی این زبان را شناسایی و آن را در گروه زبانهای هند و اروپایی قرار داد. این زبان به دو لهجه و گویش اصلی «گِگ» و «توسک» تقسیم میشود و هماکنون گویش رسمی قوم آلبانیایی گویش «توسک» و زبان نوشتاری آن لاتین است.

آلبانیاییها چه قومیتی هستند؟ از نظر شما مهمترین ویژگیهای این قومیت چیست؟
مطالعات باستانشناسی نشان داده که یکی از اصیلترین نژادهای منطقه بالکان در جنوب شرق اروپا آلبانیتباران هستند و در واقع از ن‍ژاد اخلاف ایلیریهای باستان به شمار میروند. با ورود اسلام به بالکان در قرن پانزدهم میلادی، آلبانیتباران به این آيین روی آوردند و از آن زمان اسلام در این منطقه توسعه یافت. این امر زمینه گسترش شعر و زبان و ادب پارسی را در میان آلبانیتباران فراهم کرد و تاثیر غیر قابل انکاری در فرهنگ آلبانیایی بر جای گذاشت.

در نتیجه این تاثیرات دینی و فرهنگی بود که شاعران بزرگی چون نعیم فراشری پا به عرصه ادب این سرزمین گذاشتند و تردیدی نیست که دیوان شعر این شاعر مسلمان و پارسیسرای با نام «کربلا» نشانهای از ارادت ملت آلبانیایی به خاندان اهل بیت عصمت و طهارت است، ملتی که اسلام و احترام به اهل بیت دو ویژگی شاخص ایشان است.

گفتید که آلبانیایی زبانها با فرهنگ پارسی و ایران اشتراکاتی دارند؟ مهمترین این اشتراکات کدام است؟
مستندات بسیاری وجود دارد که از اشتراکات واقعی و نه تصنعی در تعاملات فرهنگی و زبانی دو ملت آلبانی و ایران خبر میدهد. در این میان نقش علویان آلبانی در خور توجه فراوان است، زیرا حاج بکتاش ولی خراسانی؛ بنیانگذار فکری این گروه در آلبانی از اهالی نیشابور ایران بوده و حضور شاعرانی چون نعیم فراشری، شاعر مسلمان و پارسیسرای آلبانی، تبلوری از عمق ارتباط فرهنگی میان ایرانیان و آلبانیتباران است. آثار ارزشمند فراشری به زبان پارسی شامل مجموعه «تخیلات» و دیوان «کربلا» نشانگر میزان تاثیرات فرهنگ ایرانی و نقش زبان و ادبیات پارسی نزد اهالی فرهنگ و ادب آلبانی است و البته وجود واژههای فراوان پارسی در زبان آلبانیایی و وجود کتابها و نسخههای خطی پارسی در آرشیوها و کتابخانههای این کشور نیز نشانه دیگری از حضور فرهنگ و زبان و ادبیات پارسی در تاریخ این ملت اروپایی است. آلبانیاییزبانان مثل ایرانیها مناسبتهایی مثل «روز بهار»، مراسم «سلطان نوروز» و «مراسم عاشورا» را نیز پاس میدارند.

آلبانیایی زبانها در کدام کشورها زندگی میکنند؟
ایشان تنها قوم مسلمانان و بومی اروپاییاند که دارای کشورهایی مستقل با بیشینه مسلمان هستند. امروزه کشور آلبانی (تاریخ استقلال: سال ۱۹۱۲ با بیش از ۷۵ درصد مسلمان) و کوزوو (تاریخ استقلال: ۲۰۰۸ با بیش از ۹۲ درصد مسلمان) تنها کشورهای مستقل قاره اروپا هستند که بیشینه ساکنان آن، مسلمانان آلبانیایی زبان هستند. با این وجود بیش از ۳۰ درصد مردم مقدونیه و تعداد زیادی در شمال یونان، جنوب صربستان و مونته نگرو نیز به این زبان سخن میگویند. آلبانیاییها از اقوام پر مهاجر به شمار میروند و در تمام کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز اقلیتی با این زبان را میتوان یافت.

ایرانیها تا پیش از انتشار این کتاب، تا چه اندازه با زبان آلبانیایی آشنا بودند؟
صادقانه باید بگویم که زبان پارسی در میان آلبانیتباران بسیار شناخته شدهتر از زبان آلبانیایی در میان ایرانیان است، چنانکه بسیاری از دانشجویان آلبانیتبار در ایران تحصیل کرده و زبان پارسی را آموخته و میآموزند، ولی به ندرت در میان ایرانیان کسی را میتوان یافت که با این زبان آشنا بوده و در اینکه پارسیزبانی دارای تحصیلات آکادمیک در رشته زبان آلبانیایی باشد، تردید جدی وجود دارد. البته در اداره کل اروپا و آمریکای معاونت برونمرزی صداوسیما یک رادیو آلبانیایی زبان وجود دارد که روزانه چند ساعت به زبان آلبانیایی برنامه تولید و پخش میکند. این رادیو نیز در سالهای گذشته، در ترویج فرهنگ و ادبیات پارسی در میان آلبانیتباران نقش بسیار مهمی داشته است.

کتاب زبان آلبانیایی شامل چه بخشهایی است؟
کتاب، شامل سه بخش است؛ قسمت اول با هدف آموزش مکالمه شامل ۱۰۱ درس به زبان آلبانیایی است که با یادگیری الفبای این زبان و شیوه تلفظ صحیح حروف آغاز و به تدریج به دروس دشوارتر ختم میشود. قسمت دوم، مجموعهای از لغات مشترک میان زبانهای پارسی و آلبانیایی است و قسمت سوم شامل فرهنگ لغت آلبانیایی-پارسی با ۱۲۰۰ واژه پرکاربرد زبان آلبانیایی است.

به مجموعهای از واژگان مشترک میان زبان آلبانیایی و پارسی اشاره کردید، آیا اطلاعی از میزان این واژگان مشترک دارید؟
بخش دوم کتاب شامل ۴۵۰ واژه مشترک مورد استفاده در زبان پارسی و آلبانیایی است. البته گفته میشود بیش از ۷۰۰ لغت مشترک میان دو زبان آلبانیایی و پارسی وجود دارد که اطمینان دارم همه آنها در زبان امروزی آلبانیایی و حتی پارسی کاربرد ندارد.

بازتاب و استقبال چاپ چنین کتابی در میان مردم، نخبگان و رسانههای آلبانی چگونه بوده است؟
در ابتدا خبر چاپ کتاب را برای برخی دوستانم در آلبانی، کوزوو و مقدونیه ارسال کردم، سایتهای خبری تخصصی نظیر ایران بالکان و سایت سیاست بینالملل نیز مطالبی را در خصوص کتاب منتشر کردند. رادیو آلبانیایی زبان صداوسیما نیز این خبر را پوشش داد ولی واکنشهای آلبانیایی زبانها مرا غافلگیر کرد. بسیاری از سایتها و روزنامههای آلبانیایی زبان در منطقه بالکان به انتشار این کتاب توجه نشان دادند و خیلیها ضمن برقراری تماس خواستار نسخهای از این کتاب شدند. از جمله این رسانهها میتوانم به خبرگزاری آلماکوس مقدونيه، خبرگزاری پریشتینا از کوزوو و سایت ادبی شرقشناسی آلبانی اشاره کنم.

آیا کارهای دیگری داشتهاید و در حال حاضر اثر دیگری را در حال تالیف دارید؟
پيش از اين، کتاب سرنوشت کوزوو را تالیف کرده بودم که کتابی تخصصی در حوزه روابط و حقوق بینالملل است و در حقیقت چکیده پایاننامه مقطع کارشناسی ارشدم بود. این روزها نیز دو کتاب را در دست دارم؛ یکی، کتاب مسلمانان بالکان است که به معرفی مسلمانان ۱۰ کشور منطقه بالکان در اروپا میپردازد، مسلمانانی که کمتر به آنها توجه شده و کمتر برای ما ایرانیها شناخته شدهاند و کتاب دیگر هم داستانی است که با همکاری همسرم با عنوان «رنجهای آلبانا» در حال تالیف داریم. رنجهای آلبانا داستان دختر مسلمان آلبانیتباری از کشور کوزوو به نام آلباناست که در خلال جنگهای دهه ۱۹۹۰ میلادی حضور دارد و ماجرهای زیادی را تجربه کرده است.

آیا برای تالیف این کتاب به دنبال جلب حمایتهای دولتی و خصوصی رفتید؟ آیا حمایتی شد؟
بله، در اینجا لازم میدانم از حمایتهای موسسه مطالعاتی بالکان معاصر تشکر و قدردانی کنم. وقتی طرح خود را برای این کتاب به موسسه دادم؛ دکتر نعمتی عضو هیات مدیره این موسسه با وجود مشکلات بودجهای موسسه، از انتشار کتاب حمایت کرد و بی تردید بدون حمایتهای این موسسه امکان چاپ کتاب وجود نداشت. آقای مظفری سفیر کشورمان در آلبانی نیز از انتشار این کتاب استقبال خوبی کردند، آقای دکتر اخگری مدیرکل اروپا و آمریکای معاونت برون مرزی و آقایان رضایی و کریمزاده مدیران رادیو آلبانیایی زبان صداوسیما نیز در معرفی این کتاب همکاری داشتند که از همه این بزرگواران تشکر میکنم.

منبع: ايبنا؛ محمدحسین عباسی ولدی

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 30710