توصيه مطلب
۰
 
«کیس» ایرانی برای روسیه
 

واکنش سیاستمداران روس به تشدید تحریم های آمریکا و اتحادیه اروپا علیه بخش های اقتصاد روسیه نسبتاً آرام بود. کارشناسان روس و غربی تأثیر منفی این تحریم ها بر اقتصاد روسیه و اقتصاد اتحادیه اروپا و ایالات متحده را پیش بینی می کنند ولو اینکه اقتصاد آمریکا کمتر تحت تأثیر منفی قرار خواهد گرفت. ولی آیا می توان امیدوار بود که این استدلال باعث بازنگری اتحادیه اروپا و امریکا در سیاست تحریم ها شود؟ آرسنی سیویتسکی در یادداشت پیش رو به این موضوع می پردازد.
«کیس» ایرانی برای روسیه
 

ایراس:  وقتی ژئوپلیتیک در کار است، استدلال های سالم اقتصادی موثر نیست. برای بررسی بیشتر این مسأله جا دارد تجربه اعمال فشار بر ایران به وسیله تحریم ها در رابطه با برنامه های هسته ای و موشکی این کشور را مورد مطالعه قرار دهیم. 

فشار تحریم ها بر روسیه تا کنون به سطح ایران نرسیده است. ولی از تجربه ایران می توان نتیجه گرفت که امکانات بالقوه برای تشدید تحریم ها هنوز موجود است، زیرا از نظر نخبگان سیاسی غرب، بحران کریمه و اوکراین نقض فاحش همه اصول نظم جهانی بعد از جنگ می باشد که بر خلاف برنامه های موشکی و هسته ای ایران، حتی اگر بتواند امنیت کشورهای غربی را تهدید کند، تنها در میان مدت  خواهد بود و لذا واکنش به این بحران می تواند شدیدتر و گسترده تر باشد. 


ببینیم کشورهای غرب ضمن اعمال تحریم های ضد ایرانی به کدام فداکاری های اقتصاد تن دادند؟ 

اقتصاد ایالات متحده طی ۱۸ سال اخیر به علت تحریم های ضد ایرانی در زمینه صادرات، ۱۷۵.۳ میلیارد دلار کم آورده و هر سال ۵۱ هزار الی ۶۶ هزار فرصت شغلی از دست می داد. خسارات اروپایی ها با توجه به ابعاد اقتصاد کشورهای اروپایی، بیشتر بود و این خسارات طی مدت کوتاه تری پدید آمد. بین سال های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۲ تنها خسارات آلمان از ۲۳.۱ میلیارد تا ۷۳ میلیارد دلار برآورد می شود، ایتالیا از ۱۳.۶ تا ۴۲.۸ میلیارد و فرانسه از ۱۰.۹ تا ۳۴.۲ میلیارد دلار. بهای تحریم های ضد ایرانی برای اقتصاد جهانی از سال ۲۰۱۰ تا سال ۲۰۱۲ هر سال برابر ۵۲.۸ میلیارد دلار بود که در این مرحله شدیدترین تحریم ها علیه بخش های مالی و نفتی اقتصاد ایران اعمال گردید. 


ببینیم بهای تحریم های ضد روسی برای اتحادیه اروپا چقدر است؟ 

خسارات احتمالی اقتصاد اروپا از اعمال تحریم های ضد روسی معادل ۴۰ میلیارد یورو (۰.۳% تولید ناخالص ملی) در سال جاری و ۵۰ میلیارد یورو (۰.۴% تولید ناخالص ملی) در سال ۲۰۱۵ برآورد می شود که فعلاً با خسارات از محل تحریم های ضد ایرانی قابل مقایسه نیست. قبل از اعمال تحریم های اقتصادی ضد روسی، خسارات اقتصادی احتمالی هر یک از کشورهای اتحادیه اروپا مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته بودند که از اینجا معلوم می شود که اروپایی ها به طور آگاهانه به این تحریم ها تن دادند. اکنون در اتحادیه اروپا همچنین اندیشه تشکیل بنیاد ویژه برای جبران خسارات تولید کنندگان اروپایی بر اثر اعمال تحریم های متقابل روسیه مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. با توجه به امکان صدور کالاهای اروپایی به بازار روسی از طریق بلاروس و قزاقستان که در تحریم های متقابل روسی شرکت نمی کنند، خسارات اقتصاد اتحادیه اروپا می تواند کمتر از حد انتظار باشد. 

فعلاً تحریم صادرات گاز و نفت روسی به اتحادیه اروپا و کشورهای دیگر و اخراج روسیه از سامانه بین المللی ارتباطات بانکی «سویفت» (که در حق ایران این کار را کردند) مد نظر نیست ولو اینکه این پیشنهادها بیان می شود. ولی ایالات متحده در صدد است در آینده نیز به افزایش فشار بر روسیه ادامه دهد تا بالاخره رفتار مقامات روسیه با منطق انتظارات رئیس جمهور آمریکا تطبیق داده شود. اقدامات اخیر اتحادیه اروپا نشان می دهد که سیاست خارجی اروپایی از سیاست آمریکایی دنباله روی می کند. نباید امیدوار باشیم که اروپایی ها از تحریم های ضد ایرانی که آمریکایی ها به آنها تحمیل کردند، درس عبرت بگیرند. 

شیوه عمل آمریکا نسبت به روسیه با شیوه عمل نسبت به ایران یکی است: تحریم ها علیه حساس ترین بخش های اقتصاد اعمال می شود که می تواند به بهروزی نخبگان روسیه لطمه بزند. تحریم صادرات نفت ایران به شرکت های ایرانی لطمه زده  که به گونه ای با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ارتباط داشتند در حالی که سپاه نه تنها نظریه پرداز و مجری برنامه های موشکی و هسته ای ایران بلکه نیروی اساسی نظامی، سیاسی و اقتصادی ایران است. 


از «کیس» ایرانی می توان چه نتیجه ای گرفت؟ 

تجربه فشار تحریم های غرب بر ایران نشان می دهد که تحریم ها دیر یا زود به ثمر می نشیند و «دشمنان قسم خورده» بالاخره دور میز مذاکرات می نشینند. تهران به علت بروز مشکلات جدی اقتصادی (این کشور در سال های ۲۰۱۳-۲۰۱۲ هر سال به خاطر تحریم نفتی ۴۰ میلیارد دلار از دست می داد و نرخ ریال ایرانی به میزان ۷۰% افت کرد، نرخ بیکاری به ۲۵% رسید، نرخ تورم معادل ۴۴% شد و ۱۰۰ میلیارد دلار پول ایرانی توقیف گردید)، مجبور شد ابتدا با ایالات متحده و سپس با گروه ۱+۵ درباره پرونده هسته ای خود وارد مذاکره شود. به نظر می آید که این مذاکرات نه تنها برای مقامات آمریکا بلکه برای ایران ثمربخش بود زیرا امروزه ایران با اتکا بر نزدیکی روابط با ایالات متحده، به مرکز جدید قدرت منطقه ای تبدیل می گردد. در عین حال در محافل سیاسی آمریکا این اندیشه رواج پیدا می کند که برخورداری ایران از سلاح های هسته ای می تواند امنیت منطقه ای را تحکیم کرده و در خاورمیانه موازنه  نیروها را برقرار کند (زیرا ایران می تواند کفه ترازوی ژئوپلتیکی را با حریفان منطقه ای خود متعادل بکند که از سلاح های هسته ای برخوردارند یا در صدد به دست آوردن آن هستند). 

باید این واقعیت را در نظر داشت که تلاش های ایران برای جبران تأثیر منفی تحریم های غربی از طریق همکاری با چین نتیجه چندانی نداده است. چین از انزوای ایران برای تحمیل همکاری های بازرگانی و اقتصادی به این کشور استفاده کرد که این امر تنها به نفع چین بود. شرایط انعقاد معامله گازی بین روسیه و چین نشان می دهد که شراکت برابر حقوق بین چین و روسیه هم در کار نیست. به خصوص در شرایط تشدید روابط فدراسیون روسیه با کشورهای غرب. 

گاهی باید به طور تاکتیکی از ادعاهای خود دست کشید زیرا این امر می تواند از نظر راهبردی نتایج خوبی بدهد. اکنون ایران نفوذ منطقه ای خود را روز به روز بیشتر تقویت می کند. لذا روسیه هرچه زودتر وارد مذاکره شود و تلاش به عمل آورد که سیاست آن جوابگوی انتظارات شرکای غربی و متحدان روسیه در فضای شوروی سابق (بلاروس و قزاقستان اهداف روسیه در این بحران را خوب درک نمی کنند) شود، از نظر اقتصادی و اعتباری خسارات کمتری متحمل خواهد شد، ولی این امر برای اتحادیه اقتصادی اورآسیایی عواقب ژئوپلتیکی مثبتی خواهد داشت. روسیه فقط باید برای کاهش ابعاد مناقشه اوکراینی تلاش کند و نباید از منافع راهبردی خود در اوکراین دست بکشد. گزارش های اخیر شبکه CNN آمریکا درباره استفاده نیروهای اوکراینی از موشک های بالیستیک علیه نیروهای مردمی دونباس نشان می دهد که ایالات متحده حاضر است در زمینه بحران اوکراینی مواضع انعطاف پذیری اتخاذ کند ولی به شرطی که روسیه هم انعطاف بیشتری از خود نشان دهد. 

در حال حاضر که جهان بیش از پیش دستخوش بی نظمی و رشد تنش می شود، غرب به روسیه به عنوان شریک قابل پیش بینی و باثبات خود در جهت تأمین امنیت منطقه ای اورآسیا و در ابعاد جهانی احتیاج دارد. همین گونه رفتار روسیه بعد از مناقشه سال ۲۰۰۸ با گرجستان، یک سال بعد از آن مناقشه امکان راه اندازی روند نوسازی روابط با آمریکا را فراهم کرد. در حال حاضر همین گونه بازسازی روابط بین ایالات متحده و ایران مشاهده می شود که وظایف تأمین ثبات منطقه ای را عهده دار می شود که این امر در رابطه با فعال شدن گروهک «دولت اسلامی» در عراق و سوریه بسیار مهم است. لذا حل و فصل بحران اوکراین با همکاری فعال آمریکایی – روسی می تواند زمینه ساز نوسازی جدید روابط بین ایالات متحده و روسیه شود که سیاستمداران و کارشناسان دوراندیش روس و آمریکایی خواهان آن هستند. 

به نظر می آید که رهبران روسیه توان غرب در زمینه اتخاذ مواضع یکپارچه و حرکت در مسیر تشدید تحریم ها را دست کم گرفته اند که این امر می تواند خسارات اقتصادی و سیاسی بیشتری به بار آورد. در شرایط جاری هنوز می توان در راهبرد خود در بحران اوکراینی بازنگری کرده و مذاکرات با شرکای غربی را شروع کرد زیرا در حال حاضر موقعیت روسیه از زمانی که تحریم های شبیه به تحریم های ضد ایرانی اعمال شود، بهتر است.

نویسنده: آرسنی سیویتسکی؛
منبع: روزنامه ماسکوفسکی کمسمولتس؛


انتهای متن/  

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 37029