توصيه مطلب
۱
 
«روابط جمهوري اسلامي ايران و فدراسيون روسيه (عصر نوين همكاري‌ها)»
 

«روابط جمهوري اسلامي ايران و فدراسيون روسيه (عصر نوين همكاري‌ها)»
 

ايراس: چاپ نخست كتاب «روابط جمهوري اسلامي ايران و فدراسيون روسيه (عصر نوين همكاريها)» تأليف دكتر جهانگير كرمي، استاد دانشگاه تهران از سوي انتشارات دفتر مطالعات سياسي بينالمللي وزارت امور خارجه منتشر و در اختيار علاقهمندان قرار گرفت. نويسنده در اين كتاب ضمن سيري تاريخي بر روابط ايران و روسيه، چگونگي تعاملات دو كشور در عصر جديد را در شش سرفصل مورد بررسي قرار داده است. 

دكتر كرمي با اشاره به اينكه "شرايط و نيازهاي داخلي دو كشور و تهديد مشترك موجود براي دو دولت در محيط بينالمللي و منطقهاي، در بستر عنصر ژئوپلتيك (دوري بجاي همسايگي) كه مناطقي حائل و مشترك را در آسياي مركزي، قفقاز و خزر ايجاد كرده"، بر اين باور است كه زير اين شرايط، دورهاي جديد از همكاريهاي دوجانبه، منطقهاي و بينالمللي بين دو كشور پديدار شده كه هنوز هم ظرفيتهاي مهمي براي گسترش دارد. 

نويسنده براي اثبات اين مدعا در بخش نخست به " تاريخ روابط دو كشور " از اوان شناخت و ارتباط دو ملت اشاره، بويژه دورههاي مهم صفويه، قاجار، پهلوي و انقلاب اسلامي مورد بحث قرار داده و مهمترين حوادث و رويدادهاي موجود ميان دو كشور نظير اتحاد در مقابل امپراطوري عثماني، جنگهاي ايران و روس، انقلاب هاي مشروطه و اكتبر و اشغال ايران را بررسي كرده است. به تأكيد ايشان، "اين مرور تاريخي بخوبي نشان ميدهد كه برخلاف دوران اتحاد و همكاري دو كشور پيش از قاجار، دورهاي كه با جنگهاي دوگانه سده ۱۹ شروع شده، ذهنيتي منفي و نگرشي امنيتي در ميان نخبگان و توده مردم ايران نسبت به روسها شكل گرفته كه با وجود دوران همكاري در دهه ۱۳۴۰ ه. ق و گذشت دو دهه از همكاريهاي جديد پس از جنگ سرد، همچنان در مواردي مانع گسترش ارتباطات دو دولت است". 

كرمي بخش دوم كتاب خود را به " روسيه جديد " اختصاص داده و معتقد است روسيه جديد به مرزهاي قرن هفدهم بازگشته و هويت نويني را تجربه مي كند. در اين بخش، اوضاع داخلي اين كشور به لحاظ سياسي، اجتماعي، اقتصادي، امنيتي مورد بررسي قرار گرفته و سياست خارجي آن از نخستين سال هاي پس از فروپاشي تحليل شده است. به تأكيد نويسنده؛ اين بررسي با هدف رسيدن به درك مناسبي از جايگاه و موقعيت ايران نزد نخبگان و سياست گزاران مسكو و در ميان اولويت هاي مهم خارجي آن است تا به روشني وزن واقعي ايران، انتظارات آن از روسيه و واقعيت هاي موجود در مسكو را در اين باره ترسيم شود. اين موضوع در درون اسناد استراتژيك رسمي مربوط به سياست خارجي روسيه نيز دنبال شده كه طي آن به صراحت، جمهوري اسلامي ايران به عنوان يكي از كشورهاي درون اولويت پنجم سياست خارجي روسيه عنوان شده است. 

در بخش سوم زير عنوان "ايران در مسيري جديد"، شرايط حاكم بر جمهوري اسلامي ايران در پايان جنگ هشت ساله و ضرورت هاي فني و دفاعي پس از آن، آغاز دوره سازندگي و حاكميت گفتمان" حفظ و توسعه اقتصادي ايران به عنوان ام القراي جهان اسلام "، سياست خارجي سرچشمه گرفته از آن و نگاه به حوزه شمالي و بويژه روسيه در اين دوره كند و كاو شده است. 

در بخش چهارم به محيط بينالمللي جديد به عنوان عامل موثر بر سياست خارجي كشورها اشاره و وضعيت نظام بينالملل در دهه ۱۹۹۰ و تحليلهاي گوناگون پيرامون آن، حوادث ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و پيامدهاي آن بويژه هژموني امريكا و رفتارهاي گسترشجويانه آن و محدوديتهاي اين نظام بينالملل براي ساير كشورها به عنوان مهمترين تحولات اين عرصه مورد بررسي قرار گرفتهاند. به تأكيد نويسنده هدف از ارائه اين مباحث آن است كه بستر بينالمللي روابط دو كشور و فرصت ها و محدوديت هاي ناشي از آن بستر را در دو دهه اخير به نحو بهتري مورد كندوكاو قرار گيرد. 

" همكاري هاي دو كشور در دوران جديد" مهمترين مبحث اين كتاب است و نگارنده كوشيده تا اين همكاريها را در سطوح دوجانبه ( اقتصادي، فرهنگي و نظامي )، منطقهاي ( آسياي مركزي، خزر، قفقاز و خاورميانه ) و بينالمللي (يكجانبه گرايي امريكا و پرونده هسته اي) تحليل نمايد تا بخوبي روشن شود كه دو كشور در طي حدود بيست سال گذشته تا چه ميزان با يكديگر ارتباط داشتهاند. در واقع، اين بخش هدف اصلي ساير مباحث كتاب است و آنها به عنوان مقدماتي براي رسيدن به اين همكاريها مورد بحث قرار گرفتهاند. 

در واپسين بخش نيز دكتر كرمي به مسائل، مشكلات، ظرفيتها و راهكارهاي تهران و مسكو پرداخته است. به تصريح ايشان؛ هدف اصلي از ارائه اين بخش، بررسي موانع و مشكلاتي است كه بر سر راه بسط ارتباطات ايراني – روسي در سالهاي ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۸ وجود داشتهاند تا با شناخت درست آنها، پيشنهادات و راهكارهايي براي رساندن وضع موجود به ظرفيتهاي واقعي دو كشور ارائه گردد. نگارنده مدعي است كه ظرفيتهاي دو كشور بسيار فراتر از روابط موجود است و با شناخت بهتر دو طرف، آسيب پذيريها و مشكلات و نقطهنظرهاي كارشناسان، امكان گسترش اين روابط وجود دارد.

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 24645