توصيه مطلب
۱
 
گزارشي از نمايشگاه کتاب "non-fiction" در مسكو
 

گزارشي از نمايشگاه کتاب "non-fiction" در مسكو
 

ايراس: واژه non-fiction (در روسيНон-Фикшн) متشکل از دو کلمه non به معناي نيست و fiction به معناي داستان و قصه را ميتوان به طور تحتاللفظي «غيرداستاني» ترجمه کرد. يعني آثار نثر ادبي که به شکل رمان و داستان و قصه و افسانه نوشته نشدهاند و در واقع داراي محتواي منتقدانه، علمي، جدي و مانند آنها هستند. به طور کلي اين نمايشگاه را مخصوص معرفي و عرضه کتابهاي نخبهگرا و روشنفکرانه مينامند و طرفداران زيادي هم دارد.

اين نمايشگاه بينالمللي اولين بار در دسامبر ۱۹۹۹ در خانه مرکزي هنرمندان مسکو به همت شرکت روسي «اکسپو-پارک» از حاميان و برگزارکنندگان نمايشگاههاي مختلف در زمينههاي هنري و فرهنگي برپا شد. ايده برپايي اين نمايشگاه ابتدا در ميان جمعي از ناشران کتب جدي و روشنفکري مطرح شد که در آن زمان عليرغم وجود بحران فرهنگي در روسيه، زندگي روشنفکرانه در روند رشد بيسابقهاي قرار گرفته بود و به طور مستمر مجلات فرهنگي، ناشران تخصصي و مغازههاي کتابفروشي، سالنها و تالارهاي ادبي، استوديوهاي طراحي و نيز جوايز متعدد ادبي و هنري به وجود ميآمدند. بدين ترتيب، متخصصان امر براي نشان دادن چگونگي و ميزان رشد فرهنگي روسيه و به ويژه به نمايش گذاشتن دستاوردهاي روشنفکرانه و نخبهگرايانه به خصوص در حوزه نشر و کتاب طي ده سال گذشته (از ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۹) در صدد برآمدند تا اين نمايشگاه تخصصي کتب غيرداستاني را برپا کنند. آنها قصد داشتند تا افراد همفکر و همعقيده متشکل از ناشران و نويسندگان، مترجمان و مديران مجلات و حتي خوانندگان را در محيطي کاملاً تخصصي گرد هم آورند. اين نمايشگاه با حمايت اسپانسرهاي مختلف و نيز اصحاب رسانه توانست بازديدکنندگان زيادي را به سوي خود فراخواند. در سال جاري چهاردهمين دوره از اين نمايشگاه در خانه مرکزي هنرمندان مسکو برپا شد که بنا بر شواهد موجود بهترين نمايشگاهي بوده که تا کنون برگزار شده است. برنامههاي مختلفي اعم از ديدار با ناشران و نويسندگان و برندگان جوايز ادبي در راستاي فعاليت اين نمايشگاه است. همچنين جديدترين آثار حوزه روشنفکري و ادبيات غيرداستاني رونمايي ميشوند و در دسترس بازديدکنندگان و خوانندگان قرار ميگيرند.

چهاردهمين نمايشگاه بينالمللي ادبيات روشنفکري و نخبهگرا از تاريخ ۲۸ نوامبر تا ۲ دسامبر ۲۰۱۲ در محل هميشگي يعني خانه مرکزي هنرمندان مسکو برگزار شد. اين نمايشگاه سالانه تصوير گستردهاي از جريانات نوين و موجود در بازار کتاب در عرصه بينالمللي را بدست ميدهد. در غرفههاي اين نمايشگاه حدود ۳۰۰ ناشر بزرگ و کوچک و شرکتهاي فروش کتاب نه تنها از روسيه، بلکه از کشورهايي نظير بلگراد، انگليس، آلمان، هلند، دانمارک، اسرائيل، ايتاليا، نروژ، لهستان، ايالات متحده امريکا، فنلاند، فرانسه، چک، سوئيس، سوئد، استوني و ژاپن حضور داشتند. شرکت کنندگان در بيش از ۱۵۰ برنامه نمايشگاه از قبيل ميزگردها، سخنرانيها، رونمايي کتب مختلف، ديدار با مترجمان و نويسندگان معروف ادبيات معاصر شرکت فعال داشتند. از جمله ادبا و منتقدان ادبي و نويسندگان حاضر در اين نمايشگاه که با خوانندگان و بازديدکنندگان ديدار کردند عبارت بودند از: لودميلا اوليتسکايا، از نويسندگان زن مشهور معاصر روس؛ يوگني گريشکاويِتس، نويسنده و کارگردان و بازيگر و نمايشنامهنويس؛ سرگي گاندليفسکي، شاعر، روزنامهنگار و منتقد ادبي؛ يوگني بونيماوويچ، شاعر، روزنامهنگار، معلم، سه دوره نماينده دوماي شهري مسکو و نيز نماينده حقوق کودکان از سال ۲۰۰۹؛ زاخار پريلِپين، نويسنده و روزنامهنگار و عضو حزب بلشويک ملي؛ کيريل سربرينيکوف، کارگردان سينما و تئاتر؛ ميخائيل سيسلاوينسکي، سياستمدار و از شخصيتهاي برجسته دولتي؛ ناتاليا سالژنيتسينا، دستيار و همسر الکساندر سالژنيتسين، نويسنده مشهور معاصر روس؛ يوري کوبلانوفسکي، شاعر، روزنامهنگار، هنرشناس و منتقد ادبي؛ الگا رومانووا روزنامهنگار برجسته روسي و بسياري ديگر.

از آنجا که امسال سال فرهنگي آلمان در روسيه است، اين کشور به عنوان مهمان افتخاري نمايشگاه برنامههاي متعددي را در دستور کار خود داشت، از جمله حضور پررنگ ناشران و نويسندگان آلماني و شخصيتهاي فرهنگي موسس مرکز فرهنگي گوته در مسکو و نيز برگزارکنندگان نمايشگاه کتاب فرانکفورت. در روز دوم نمايشگاه، روز مهمان اختصاصي نمايشگاه، نويسنده آلماني کتاب «شکوه زندگي» با نام ميشل کومپفمولر با خوانندگان ديدار داشت و نيز وولف ايرو، رئيس بخش برنامههاي فرهنگي مرکز فرهنگي آلماني گوته در مسکو سلسله سخنرانيهايي را با موضوع «ارزشها» ايراد نمود.

يکي ديگر از بخشهاي جذاب اين نمايشگاه، اختصاص قسمت ويژهاي به ادبيات کودکان بود که براي اولين بار به اجرا درآمد. بخش جنبي آموزشي اين قسمت برنامهاي با مبحث «دروغ و نقش آن در زندگي انسان» ميپرداخت. همچنين نويسندگان کودک از کشورهاي ياد شده با خوانندگان و کودکان ديدار ميکردند. رونمايي کتب مختلف از نويسندگان مشهور از ديگر برنامههاي غرفههاي مختلف از جمله ژاپن، ايتاليا، فرانسه و آلمان بود. انتشارات فرانسوي «گاليمار» که سال گذشته صد سالگي خود را جشن گرفته بود برنامههاي جالبي داشت و گفتني است که اين انتشارات نقش عمدهاي در شناساندن ادبيات روسي در آن سوي مرزها، به خصوص ادبيات مهاجرت روسيه دارد. در غرفه اين انتشارات کتاب تازه منتشر شده از داستانهاي لف تالستوي با تصاوير زيبايي به قلم ناتاليا پارنچيلبانووا، نقاش و هنرمند فرانسوي روستبار به خوانندگان معرفي و عرضه شد.

از جمله برنامههاي جنبي نمايشگاه برپايي نمايشگاه عکس از سوي مرکز عکاسي برادران لومير با نام «هر که مينويسد، آنچه را که نفس ميکشد...» بود که در آن تصاوير پرتره شخصيتهاي مشهوري مانند آرسني تارکوفسکي، آندري وازنيسنسکي، بولات آکوجاوا، ليلي بريک و ديگران به نمايش درآمده بود. علاوه بر اين طبق سنت ديرينه اين نمايشگاه، از برندگان جوايز ادبي همچون جوايز «آندري بِلي»، «کتاب بزرگ»، «انديشه اجتماعي»، «هنر کتاب. سنتها و جستجو»، «بهترين کتابفروشي شهر مسکو»، «انسان کتاب»، جوايز ادبي فرانسوي موريس وکسمائر و آناتول ليروآ بوله، تقدير به عمل آمد. طبق آمار به دست آمده امسال در حدود ۳۲ هزار نفر از اين نمايشگاه بازديد کردهاند. به طور کلي بايد اذعان داشت که اين نمايشگاه تنها محلي براي به نمايش گذاشتن کتابها نيست، بلکه محلي براي تبادل نظرات و همانديشي روشنفکران و نخبهها از کشورهاي مختلف و چه بسا اتخاذ تصميمات مهم درباره نشر کتاب و کتابخواني است.

منابع:
اولين نمايشگاه ادبيات روشنفکرانه (۱ تا ۵ دسامبر ۱۹۹۹)
http://www.ruthenia.ru/ruth/non_fiction.html
سايت رسمي نمايشگاه: چهاردهمين نمايشگاه بينالمللي ادبيات روشنفکرانه
http://www.moscowbookfair.ru/
ويکي پديا: درباره نمايشگاه Non/fiction
http://ru.wikipedia.org/wiki/Non/fiction

نويسنده: مهناز نوروزي، محقق و پژوهشگر ادبيات روس و عضو شوراي فرهنگي ايراس

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 26823