توصيه مطلب
۰
 
محمدبن زکریای رازی
 

محمدبن زکریای رازی
 

رازی طبق قول ابوریحان بیرونی در ماه شعبان سال ۲۵۱ق _ ۸۶۵م در ری زاده شد. نام نیای رازی یحیی بوده است و بدین نام و نسب "ابوبکر محمد بن زکریا بن یحیی الرازی" یاد شده است. در بعضی از منابع، پیشه زرگری اولین کار رازی شمرده شده است. گفته میشود که وی در روم شوشههای طلا معامله میکرد و شناخت کیمیا در نزد وی از همین داستان نتیجه گرفته شده است و بعدها رازی به طب پرداخته است. وی یکی از دانشمندان بزرگ ایرانی سده سوم هجری است. نیمه دوم سده سوم (ه- ق) را جورج سارتون در تاریخ علم، هم بدین عنوان "عصر" محمد بن زکریای رازی (۲۵۱- ۳۱۳ ه ق) (۸۶۵-۹۲۵) نامیده است. عصر رازی دوره اولین جنبش نوزایی فرهنگی اسلامی به شمار میرود که در وسیعترین محدوده زمانی خود فاصله میان سدههای سوم و چهارم را در بر میگیرد. این دوره را که اوج "تمدن اسلام" دانستهاند، شاهد ظهور یک طبقه متوسط دولتمند و متنفذی بود که با برخورداری از اشتیاق و امکانات کسب دانش و موقع اجتماعی به پرورش و پراکنش فرهنگ کهن مدد رساند. 

رازی بزرگترین پزشك دنیای اسلامی و یکی از بزرگترین پزشکان تمام زمانها بوده است. اما چیزی که باعث شد مسلمانان به شدت رازی را تکفیر کنند، دیدگاه های رازی در مورد ادیان بود. رازی هیچ آمیختگی و همگونی ای را در میان فلسفه و دین نمیدید. وی همچنین معتقد به پیشرفت فلسفی و علمی بود و عقیده داشت که علوم از نسلی به نسل دیگر پیشرفت میکنند. از نظر او اشخاص باید با بینش آزاد و بدون تعصب باشند، و مشاهدات تجربی را تنها به این دلیل که با پیش فرض های قبلی آنان همخوانی ندارد رد نکنند. رازی معتقد بود که کارهای علمی و فلسفی او با کارها و نظریات انسانهایی از لحاظ علمی برتر از او، در آینده جایگزین خواهد شد. مورخان طب و فلسفه در قدیم استادان رازی را سه تن یاد کردهاند: ابن ربن طبری در طب، ابوزیذ بلخی در فلسفه و ابوالعباس محمد بن نیشابوری در حکمت مادی یا گیتیشناسی بوده است.

دانش شیمی و رازی
رازی، پزشک و طبیعت شناس بزرگ ایرانی را پدر شیمی یاد کردهاند، از آن رو که دانش کیمیایی کهن را به علم شیمی نوین دگرگون ساخت. رازی مکتب جدیدی در علم کیمیا تأسیس کرده که آن را میتوان مکتب کیمیای تجربی و علمی نامید. ژولیوس روسکا دانشمند برجستهای که در شناسایی کیمیا (شیمی) رازی به دنیای علم بیشتر سهم و جهد مبذول داشته، رازی را پدر شیمی علمی و بانی مکتب جدیدی در علم دانسته. آنچه مسلم است تأثیر فرهنگ ایرانی دوران ساسانی در پیشرفت علوم دوران اسلامی و از جمله کیمیاست که در نتیجه موجب پیشرفت علم شیمی امروزه شده است. در فرآیند دانش کیمیا به علم شیمی توسط رازی، نکتهای که از نظر محققان و مورخان علم، ثابت گشته، نگرش "ذره یابی" یا اتمسیتی رازی است. کيميا گران، قائل به تبدیل عناصر به يكديگر بودهاند و این نگرش موافق با نظریه ارسطویی است که عناصر را تغییرپذیر یعنی قابل تبدیل به یکدیگر میداند. لیکن از نظر ذره گرایان عناصر غیر قابل تبدیل به یکدیگرند و نظر رازی هم مبتنی بر تبدیل ناپذیری آنهاست و همین علت کلی در روند تحول کیمیایی کهن به شیمی نوین بوده است. 

به تعبیر تاریخی زکریا، "کیمیا" ارسطویی بوده است و "شیمی" دموکریتی است. به عبارت دیگر، شیمی علمی رازی، مرهون نگرش ذرهگرایی است، چنانچه همین نظریه را بیرونی در علم "فیزیک" کار است و بسط داد. وی توانست مواد شیمیایی چندی از جمله الكل و اسید سولفوريك (زیت الزاج) و جز اینها را کشف کند. رازی در علوم طبیعی و از جمله فیزیک نیز تبحر داشته است. ابوریحان بیرونی و عمر خیام نیشابوری، بررسیها و پژوهشهای خود را از جمله در چگالسنجی زر و سیم مرهون دانش "رازی" هستند. رازی در علوم فیزیولوژی و کالبد شكافي، جانورشناسی، گیاهشناسی، کانیشناسی، زمینشناسی، هواشناسی و نورشناسی دست داشته است.

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 24168